Abhidhammabhājanīyaṃ: Phân theo vi diệu pháp

Abhidhammabhājanīyaṃ: Phân theo vi diệu pháp

    PHẬT GIÁO NGUYÊN THUỶ - THERAVĀDA
    ABHIDHAMMAPIṬAKA - TẠNG DIỆU PHÁP

    VIBHAṄGA
    BỘ PHÂN TÍCH

    Dịch giả:
    Ðại Trưởng Lão Tịnh Sự
    Santakicca Mahā Thera

     

    PHÂN TÍCH THEO VI DIỆU PHÁP (ABHIDHAMMABHĀJANĪYA)

    [32] Ngũ uẩn là sắc uẩn, thọ uẩn, tưởng uẩn, hành uẩn, thức uẩn.

    SẮC UẨN (RŪPAKKHANDHO)

    Ở ÐÂY THẾ NÀO LÀ SẮC UẨN?

    [33] Sắc uẩn phân theo một loại: Tất cả sắc là phi nhân, là vô nhân, là bất tương ưng nhân, là hữu duyên, là hữu vi, là thể hoại, là hiệp thế, là cảnh lậu, là cảnh triền, là cảnh phược, là cảnh bộc, là cảnh phối, là cảnh cái, là cảnh khinh thị, là cảnh thủ, là cảnh phiền não, là vô ký, là bất tri cảnh, là phi sở hữu tâm, là bất tương ưng tâm, là phi dị thục phi dị thục nhân, là phi phiền toái cảnh phiền não, là phi hữu tầm hữu tứ, là phi vô tầm hữu tứ, là phi vô tầm vô tứ, là phi câu hành hỷ, là phi câu hành lạc, là phi câu hành xả, là phi kiến đạo phi tiến đạo ưng trừ, là phi hữu nhân kiến đạo tiến đạo ưng trừ, là phi nhân đến tích tập, phi nhân đến tịch diệt, là phi hữu học phi vô học, là hy thiểu, là dục giới, là phi sắc giới, là phi vô sắc giới, là hệ thuộc, là bất định, là phi dẫn xuất, là hiện sanh, là được sáu thức ứng tri, là vô thường bị già chi phối. Sắc uẩn phân theo một loại là như vậy.

    [34] SẮC UẨN PHÂN THEO HAI LOẠI:

    - Có sắc thủ, có sắc phi thủ.

    - Có sắc do thủ, có sắc phi do thủ.

    - Có sắc do thủ cảnh thủ, có sắc phi do thủ cảnh thủ.

    - Có sắc hữu kiến, có sắc vô kiến.

    - Có sắc hữu đối chiếu, có sắc vô đối chiếu.

    - Có sắc quyền, Có sắc phi quyền.

    - Có sắc đại hiển, Có sắc phi đại hiển.

    - Có sắc biểu tri, Có sắc phi biểu tri.

    - Có sắc do tâm sở sanh, Có sắc phi do tâm sở sanh.

    - Có sắc đồng hiện hữu với tâm, Có sắc phi đồng hiện hữu với tâm.

    - Có sắc tùy chuyển với tâm, Có sắc phi tùy chuyển với tâm.

    - Có sắc nội phần, Có sắc ngoại phần.

    - Có sắc thô, Có sắc tế.

    - Có sắc viễn, Có sắc cận...(trùng)... Có sắc đoàn thực, Có sắc phi đoàn thực.

    Sắc uẩn phân theo hai loại là như vậy.

    [35] SẮC UẨN PHÂN THEO BA LOẠI:

    - Sắc nào là sắc nội phần ấy là sắc y sinh; Sắc nào là sắc ngoại phần ấy có sắc y sinh, có sắc phi y sinh.

    - Sắc nào là sắc nội phần ấy là sắc do thủ, Sắc nào là sắc ngoại phần ấy có sắc do thủ, có sắc phi do thủ.

    - Sắc nào là sắc nội phần ấy là sắc do thủ cảnh; Sắc nào là sắc ngoại phần ấy có sắc do thủ cảnh thủ, có sắc phi do thủ cảnh thủ...(trùng)...

    - Sắc nào là sắc nội phần ấy là sắc đoàn thực; Sắc nào là sắc ngoại phần ấy có sắc đoàn thực, có sắc phi đoàn thực.

    Sắc uẩn phân theo ba loại là như vậy.

    [36] SẮC UẨN PHÂN THEO BỐN LOẠI:

    - Sắc nào là sắc y sinh, sắc ấy có sắc do thủ có sắc phi do thủ; Sắc nào là sắc phi y sinh, sắc ấy có sắc do thủ có sắc phi do thủ.

    - Sắc nào là sắc y sinh, sắc ấy có sắc do thủ, cảnh thủ, có sắc phi do thủ cảnh thủ; Sắc nào là sắc phi y sinh, sắc ấy có sắc do thủ cảnh thủ, có sắc phi do thủ cảnh thủ.

    - Sắc nào là sắc y sinh, sắc ấy có sắc hữu đối chiếu, có sắc vô đối chiếu, Sắc nào là sắc phi y sinh, sắc ấy có sắc hữu đối chiếu, có sắc vô đối chiếu.

    - Sắc nào là sắc y sinh, sắc ấy có sắc thô, có sắc tế; Sắc nào là sắc phi y sinh, sắc ấy có sắc thô, có sắc tế.

    - Sắc nào là sắc y sinh, sắc ấy có sắc viễn, có sắc cận; Sắc nào là sắc phi y sinh, sắc ấy có sắc viễn, có sắc cận...(trùng )...

    - Sắc thấy được sắc nghe được, sắc cảm được, sắc biết được.

    Sắc uẩn phân theo bốn loại là như vậy.

    [37] SẮC UẨN PHÂN THEO NĂM LOẠI:

    - Ðiạ giới, hỏa giới, thủy giới, phong giới và sắc y sinh.

    Sắc uẩn phân theo năm loại là như vậy.

    [38] SẮC UẨN PHÂN THEO SÁU LOẠI

    - Sắc nhãn ứng tri, sắc nhĩ ứng tri, sắc tỷ  ứng tri, sắc thiệt ứng tri, sắc thân ứng tri, sắc ý ứng tri[49].

    Sắc uẩn phân theo sáu loại là như vậy.

    [39] SẮC UẨN PHÂN THEO BẢY LOẠI

    - Sắc nhãn ứng tri... (trùng)... sắc ý giới ứng tri, sắc ý thức giới ứng tri.

    Sắc uẩn phân theo bảy loại là như vậy.

    [40] SẮC UẨN PHÂN THEO TÁM LOẠI

    - Sắc nhãn ứng tri...(trùng)... sắc thân ứng tri có xúc lạc, có xúc khổ, sắc ý giới ứng tri, sắc ý thức giới ứng tri.

    Sắc uẩn phân theo tám loại là như vậy.

    [41] SẮC UẨN PHÂN THEO CHÍN LOẠI

    -Nhãn quyền[50], nhĩ quyền, tỷ  quyền, thiệt quyền, thân quyền, nữ quyền, nam quyền, mạng quyền và sắc phi quyền.

    Sắc uẩn phân theo chín loại là như vậy.

    [42] SẮC UẨN PHÂN THEO MƯỜI LOẠI

    - Nhãn quyền ...(trùng)... mạng quyền, sắc phi quyền có loại hữu đối chiếu[51], có loại vô đối chiếu.

    Sắc uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    [43] SẮC UẨN PHÂN THEO MƯỜI MỘT LOẠI:

    - Nhãn xứ, nhĩ xứ, tỷ  xứ, thiệt xứ, thân xứ, sắc xứ, thinh xứ, khí xứ, vị xứ, xúc xứ, và sắc vô kiến vô đối chiếu liên quan pháp xứ.

    Sắc uẩn phân theo mười một loại là như vậy.

    ÐÂY GỌI LÀ SẮC UẨN

    THỌ UẨN (VEDANĀKKHANDHO)

    Ở ÐÂY THẾ NÀO LÀ THỌ UẨN?

    [44] Thọ uẩn phân theo một loại: Thọ tương ưng xúc.

    - Thọ uẩn phân theo hai loại: Có thọ hữu nhân, có thọ vô nhân.

    - Thọ uẩn phân theo ba loại: Có thọ thiện, có thọ bất thiện, có thọ vô ký.

    - Thọ uẩn phân theo bốn loại: Có thọ dục giới, có thọ sắc giới, có thọ vô sắc giới, có thọ phi hệ thuộc.

    - Thọ uẩn phân theo năm loại: Có thọ lạc quyền, có thọ khổ quyền, có thọ hỷ quyền, có thọ ưu quyền, có thọ xả quyền.

    - Thọ uẩn phân theo sáu loại: Thọ sanh từ nhãn xúc, thọ sanh từ nhĩ xúc, thọ sanh từ tỷ  xúc, thọ sanh từ thiệt xúc, thọ sanh từ thân xúc, thọ sanh từ ý xúc.

    Thọ uẩn phân theo sáu loại là như vậy.

    - Thọ uẩn phân theo bảy loại: Thọ sanh từ nhãn xúc ...(trùng)... thọ sanh từ thân xúc, thọ sanh từ ý giới xúc, thọ sanh từ ý thức giới xúc.

    Thọ uẩn phân theo bảy loại là như vậy.

    - Thọ uẩn phân theo tám loại: Thọ sanh từ nhãn xúc ...(trùng)... thọ sanh từ thân xúc có lạc, có khổ, thọ sanh từ ý giới xúc, thọ sanh từ ý thức giới xúc.

    Thọ uẩn phân theo tám loại là như vậy.

    - Thọ uẩn phân theo chín loại: Thọ sanh từ nhãn xúc ...(trùng)... thọ sanh từ thân xúc, thọ sanh từ ý giới xúc, thọ sanh từ ý thức giới xúc có thiện, có bất thiện, có vô ký.

    Thọ uẩn phân theo chín loại là như vậy.

    - Thọ uẩn phân theo mười loại: Thọ sanh từ nhãn xúc ...(trùng)... thọ sanh từ thân xúc có lạc, có khổ, thọ sanh từ ý giới xúc, thọ sanh từ ý thức giới xúc có thiện, có bất thiện, có vô ký.

    Thọ uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    [45] Thọ uẩn phân theo một loại: Thọ tương ưng xúc.

    - Thọ uẩn phân theo hai loại: Có thọ hữu nhân, có thọ vô nhân.

    - Thọ uẩn phân theo ba loại: Có thọ dị thục, có thọ dị thục nhân, Có thọ phi dị thục, phi dị thục nhân.

    Có thọ do thủ cảnh thủ, Có thọ phi do thủ cảnh thủ, Có thọ phi do thủ phi cảnh thủ.

    Có thọ phiền toái cảnh phiền não, Có thọ phi phiền toái cảnh phiền não, Có thọ phi phiền toái phi cảnh phiền não.

    Có thọ hữu tầm hữu tứ, Có thọ vô tầm hữu tứ, có thọ vô tầm vô tứ.

    Có thọ đáng do kiến đạo đoạn trừ[52], Có thọ đáng do tiến đạo đoạn trừ[53],Có thọ không đáng do kiến đạo đoạn trừ .

    Có thọ hữu nhân đáng do kiến đạo đoạn trừ, Có thọ hữu nhân đáng do tiến đạo đoạn trừ, Có thọ hữu nhân đáng do kiến đạo tiến đạo đoạn trừ.

    Có thọ nhân đến tích tập[54],có thọ nhân đến tịch diệt[55], có thọ phi nhân đến tích tập phi nhân đến tịch diệt.

    Có thọ hữu học, có thọ vô học, Có thọ phi hữu học phi vô học.

    Có thọ hy thiểu, có thọ đáo đại, có thọ vô lượng.

    Có thọ biết cảnh hy thiểu, có thọ biết cảnh đáo đại, có thọ biết cảnh vô lượng.

    Có thọ ty hạ, có thọ trung bình, có thọ tinh lương.

    Có thọ cố định phần tà, có thọ cố định phần chánh, có thọ phi cố định.

    Có thọ đạo thành cảnh, có thọ đạo thành nhân, có thọ đạo thành trưởng.

    Có thọ sanh tồn, có thọ vị sanh tồn, có thọ chuẩn sanh.

    Có thọ quá khứ, có thọ vị lai, có thọ hiện tại.

    Có thọ biết cảnh quá khứ, có thọ biết cảnh vị lai, có thọ biết cảnh hiện tại.

    Có thọ nội phần, có thọ ngoại phần, có thọ nội ngoại phần.

    Có thọ biết cảnh nội phần, có thọ biết cảnh ngoại phần, có thọ biết cảnh nội ngoại... (trùng) ....

    Thọ uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    PHẦN CĂN NHỊ ÐỀ (DUKAMŪLAKAṂ)

    [46] Thọ uẩn phân theo một loại: Thọ tương ưng xúc.

    Thọ uẩn phân theo hai loại: Có thọ tương ưng nhân, Có thọ bất tương ưng nhân.

    Có thọ phi nhân hữu nhân, Có thọ phi nhân vô nhân.

    Có thọ hiệp thế, có thọ siêu thế.

    Có thọ đáng vài tâm biết[56], Có thọ không đáng vài tâm biết[57]

    Có thọ cảnh lậu, có thọ phi cảnh lậu.

    Có thọ tương ưng lậu, có thọ bất tương ưng lậu.

    Có thọ bất tương ưng lậu, Có thọ tương ưng lậu phi cảnh lậu.

    Có thọ cảnh triền, có thọ phi cảnh triền.

    Có thọ tương ưng triền, có thọ bất tương ưng triền.

    Có thọ bất tương ưng triền cảnh triền, có thọ bất tương ưng triền phi cảnh triền.

    Có thọ cảnh phược, có thọ phi cảnh phược.

    Có thọ tương ưng phược, có thọ bất tương ưng phược.

    Có thọ bất tương ưng phược cảnh phược, có thọ bất tương ưng phược phi cảnh phược.

    Có thọ cảnh bộc, có thọ phi cảnh bộc.

    Có thọ tương ưng bộc, có thọ bất tương ưng bộc.

    Có thọ bất tương ưng bộc  cảnh bộc, có thọ bất tương ưng bộc phi cảnh bộc.

    Có thọ cảnh phối, có thọ phi cảnh phối.

    Có thọ tương ưng phối, có thọ bất tương ưng phối.

    Có thọ bất tương ưng phối cảnh phối, có thọ bất tương ưng phối phi cảnh phối.

    Có thọ cảnh cái, có thọ phi cảnh cái, có thọ tương ưng cái, có thọ bất tương ưng cái.

    Có thọ tương ưng cái cảnh cái, có thọ bất tương ưng cái phi cảnh cái.

    Có thọ cảnh khinh thị[58], có thọ phi cảnh khinh thị.

    Có thọ tương ưng khinh thị, có thọ bất tương ưng khinh thị.

    Có thọ bất tương ưng khinh thị cảnh khinh thị, có thọ bất tương ưng khinh thị phi cảnh khinh thị.

    Có thọ do thủ, có thọ phi do thủ.

    Có thọ cảnh thủ, có thọ phi cảnh thủ.

    Có thọ tương ưng thủ, có thọ bất tương ưng thủ.

    Có thọ bất tương ưng thủ cảnh thủ, có thọ bất tương ưng thủ phi cảnh thủ.

    Có thọ cảnh phiền não, có thọ phi cảnh phiền não.

    Có thọ phiền toái, có thọ phi phiền toái.

    Có thọ tương ưng phiền não, có thọ bất tương ưng phiền não.

    Có thọ bất tương ưng phiền não cảnh phiền não, có thọ bất tương ưng phiền não phi cảnh phiền não.

    Có thọ đáng do kiến đạo đoạn trừ, có thọ không đáng do kiến đạo đoạn trừ.

    Có thọ đáng do tiến đạo đoạn trừ, có thọ không đáng do tiến đạo đoạn trừ.

    Có thọ hữu nhân đáng do kiến đạo đoạn trừ, có thọ phi hữu nhân đáng do kiến đạo đoạn trừ.

    Có thọ hữu nhân đáng do tiến đạo đoạn trừ, có thọ phi hữu nhân đáng do tiến đạo đoạn trừ.

    Có thọ hữu tầm, có thọ vô tầm.

    Có thọ hữu tứ, có thọ vô tứ.

    Có thọ hữu hỷ, có thọ vô hỷ.

    Có thọ câu hành hỷ, có thọ phi câu hành hỷ.

    Có thọ dục giới, có thọ phi dục giới.

    Có thọ sắc giới, có thọ phi sắc giới.

    Có thọ vô sắc giới, có thọ phi vô sắc giới.

    Có thọ hệ thuộc[59], có thọ phi hệ thuộc.

    Có thọ dẫn xuất[60], có thọ phi dẫn xuất.

    Có thọ cố định[61], có thọ phi cố định.

    Có thọ hữu thượng[62], có thọ vô thượng.

    Có thọ hữu tranh[63], có thọ vô tranh.

    - Thọ uẩn phân theo ba loại: Có thọ thiện, có thọ bất thiện, có thọ vô ký...(trùng)... Thọ uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    [47] Thọ uẩn phân theo một loại: Thọ tương ưng xúc.

    - Thọ uẩn phân theo hai loại: Có thọ hữu tranh, có thọ vô tranh.

    - Thọ uẩn phân theo ba loại: Có thọ dị thục, có thọ dị thục nhân, có thọ phi dị thục phi dị thục nhân... (trùng)... có thọ biết cảnh nội phần, có thọ biệt cảnh ngoại phần, có thọ biết cảnh nội ngoại phần...(trùng)...

    Thọ uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    DỨT CĂN NHỊ ÐỀ

    PHẦN CĂN TAM ÐỀ (TIKAMŪLAKAṂ)

    [48] Thọ uẩn phân theo một loại: Thọ tương ưng xúc.

    Thọ uẩn phân theo hai loại: Có thọ hữu nhân có thọ vô nhân.

    - Thọ uẩn phân theo ba loại: Có thọ thiện, có thọ bất thiện, có thọ vô ký... (trùng)... thọ uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thọ uẩn phân theo một loại: Thọ tương ưng xúc.

    - Thọ uẩn phân theo hai loại: Có thọ hữu tranh có thọ vô tranh.

    - Thọ uẩn phân theo ba loại: Có thọ thiện, có thọ bất thiện, có thọ vô ký... (trùng)... thọ uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thọ uẩn phân theo một loại: Thọ tương ưng xúc.

    - Thọ uẩn phân theo hai loại: Có thọ hữu nhân có thọ vô nhân.

    - Thọ uẩn phân theo ba loại: Có thọ dị thục, có thọ dị thục nhân, có thọ phi dị thục phi dị thục nhân... (trùng)... có thọ biết cảnh nội phần, có thọ biết cảnh ngoại phần, có thọ biết cảnh nội ngoại phần... (trùng)... Thọ uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thọ uẩn phân theo một loại: Thọ tương ưng xúc.

    - Thọ uẩn phân theo hai loại: Có thọ hữu tranh có thọ vô tranh.

    - Thọ uẩn phân theo ba loại: Có thọ dị thục[64], có thọ dị thục nhân[65], có thọ phi dị thục phi dị thục nhân... (trùng)... có thọ biết cảnh nội phần, có thọ biết cảnh ngoại phần, có thọ biết cảnh nội ngoại phần... (trùng)... Thọ uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    DỨT CĂN TAM ÐỀ

    PHẦN LƯỠNG LỢI (UBHATOVADDHAKAṂ)

    [49] Thọ uẩn phân theo một loại: Thọ tương ưng xúc.

    - Thọ uẩn phân theo hai loại: Có thọ hữu nhân có thọ vô nhân.

    - Thọ uẩn phân theo ba loại: Có thọ thiện, có thọ bất thiện, có thọ vô ký... (trùng)... thọ uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thọ uẩn phân theo một loại: Thọ tương ưng xúc.

    - Thọ uẩn phân theo hai loại: Có thọ tương ưng nhân, có thọ bất tươmg ưng nhân.

    - Thọ uẩn phân theo ba loại: Có thọ dị thục, có thọ dị thục nhân, có thọ phi dị thục phi dị thục nhân... (trùng)... thọ uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thọ uẩn phân theo một loại: Thọ tương ưng xúc.

    - Thọ uẩn phân theo hai loại: Có thọ phi nhân hữu nhân, có thọ phi nhân vô nhân.

    - Thọ uẩn phân theo ba loại: Có thọ do thủ cảnh thủ, có thọ phi do thủ cảnh thủ, có thọ phi do thủ phi cảnh thủ...(trùng)... thọ uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thọ uẩn phân theo một loại: Thọ tương ưng xúc.

    - Thọ uẩn phân theo hai loại: Có thọ hiệp thế, có thọ siêu thế.

    - Thọ uẩn phân theo ba loại: Có thọ phiền toái cảnh phiền não, có thọ phi phiền toái cảnh phiền não, có thọ phi phiền toái phi cảnh phiền não...(trùng)... thọ uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thọ uẩn phân theo một loại: Thọ tương ưng xúc.

    - Thọ uẩn phân theo hai loại: Có thọ đáng vài tâm biết, có thọ không đáng vài tâm biết.

    - Thọ uẩn phân theo ba loại: Có thọ hữu tầm hữu tứ, có thọ vô tầm hữu tứ, có thọ vô tầm vô tứ...(trùng)... thọ uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thọ uẩn phân theo một loại: Thọ tương ưng xúc.

    - Thọ uẩn phân theo hai loại: Có thọ cảnh lậu, có thọ phi cảnh lậu.

    - Thọ uẩn phân theo ba loại: Có thọ đáng do kiến đạo đoạn trừ, có thọ đáng do tiến đạo đoạn trừ, có thọ không đáng do kiến đạo tiến đạo đoạn trừ...(trùng)... thọ uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thọ uẩn phân theo một loại: Thọ tương ưng xúc.

    - Thọ uẩn phân theo hai loại: Có thọ tương ưng lậu, có thọ bất tươmg ưng lậu.

    - Thọ uẩn phân theo ba loại: Có thọ hữu nhân đáng do kiến đạo đoạn trừ, có thọ hữu nhân đáng do tiến đạo đoạn trừ, có thọ phi hữu nhân đáng do kiến đạo tiến đạo đoạn trừ...(trùng)... thọ uẩn phân theo mười loại là như vậy

    - Thọ uẩn phân theo một loại: Thọ tương ưng xúc.

    - Thọ uẩn phân theo hai loại: thọ bất tương ưng lậu cảnh lậu, có thọ bất tương ưng lậu phi cảnh lậu.

    - Thọ uẩn phân theo ba loại: Có thọ nhân đến tích tập, có thọ nhân đến tịch diệt, có thọ phi nhân đến tích tập phi nhân đến tịch diệt...(trùng)... thọ uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thọ uẩn phân theo một loại: Thọ tương ưng xúc.

    - Thọ uẩn phân theo hai loại: Có thọ cảnh triền, có thọ phi cảnh triền.

    - Thọ uẩn phân theo ba loại: Có thọ hữu học, có thọ vô học, có thọ phi hữu học phi vô học...(trùng)... thọ uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thọ uẩn phân theo một loại: Thọ tương ưng xúc.

    - Thọ uẩn phân theo hai loại: Có thọ tương ưng triền, có thọ bất tương ưng triền.

    - Thọ uẩn phân theo ba loại: Có thọ hy thiểu, có thọ đáo đại, có thọ vô lượng...(trùng)... thọ uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thọ uẩn phân theo một loại: Thọ tương ưng xúc.

    - Thọ uẩn phân theo hai loại: Có thọ bất tương ưng triền cảnh triền, có thọ bất tương ưng triền phi cảnh triền.

    - Thọ uẩn phân theo ba loại: Có thọ biết cảnh hy thiểu, có thọ biết cảnh đáo đại, có thọ biết cảnh vô lượng...(trùng)... thọ uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thọ uẩn phân theo một loại: Thọ tương ưng xúc.

    - Thọ uẩn phân theo hai loại: Có thọ cảnh phược, có thọ phi cảnh phược.

    - Thọ uẩn phân theo ba loại: Có thọ ty hạ, có thọ trung bình, có thọ tinh lương...(trùng)... thọ uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thọ uẩn phân theo một loại: Thọ tương ưng xúc.

    - Thọ uẩn phân theo hai loại: Có thọ tương ưng phược, có thọ bất tương ưng phược.

    - Thọ uẩn phân theo ba loại: Có thọ cố định phần tà, có thọ cố định phần chánh, có thọ phi cố định...(trùng)... thọ uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thọ uẩn phân theo một loại: Thọ tương ưng xúc.

    - Thọ uẩn phân theo hai loại: Có thọ bất tương ưng phược cảnh phược, có thọ bất tương ưng phược phi cảnh phược.

    - Thọ uẩn phân theo ba loại: Có thọ đạo thành cảnh, có thọ đạo thành nhân, có thọ đạo thành trưởng...(trùng)... thọ uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thọ uẩn phân theo một loại: Thọ tương ưng xúc.

    - Thọ uẩn phân theo hai loại: Có thọ cảnh bộc, có thọ phi cảnh bộc.

    - Thọ uẩn phân theo ba loại: Có thọ sanh tồn, có thọ vị sanh tồn, có thọ chuẩn sanh...(trùng)... thọ uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thọ uẩn phân theo một loại: Thọ tương ưng xúc.

    - Thọ uẩn phân theo hai loại: Có thọ tương ưng bộc, có thọ bất tương ưng bộc.

    - Thọ uẩn phân theo ba loại: Có thọ quá khứ, có thọ vị lai, có thọ hiện tại...(trùng)... thọ uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thọ uẩn phân theo một loại: Thọ tương ưng xúc.

    - Thọ uẩn phân theo hai loại: Có thọ bất tương ưng bộc cảnh bộc, có thọ bất tương ưng bộc phi cảnh bộc.

    - Thọ uẩn phân theo ba loại: Có thọ biết cảnh quá khứ, có thọ biết cảnh vị lai, có thọ biết cảnh hiện tại...(trùng)... thọ uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thọ uẩn phân theo một loại: Thọ tương ưng xúc.

    - Thọ uẩn phân theo hai loại: Có thọ cảnh phối, có thọ phi cảnh phối.

    - Thọ uẩn phân theo ba loại: Có thọ nội phần, có thọ ngoại phần, có thọ nội ngoại phần...(trùng)... thọ uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thọ uẩn phân theo một loại: Thọ tương ưng xúc.

    - Thọ uẩn phân theo hai loại: Có thọ tương ưng phối, có thọ bất tương ưng phối.

    - Thọ uẩn phân theo ba loại: Có thọ biết cảnh nội phần, có thọ biết cảnh ngoại phần, có thọ biết cảnh nội ngoại phần...(trùng)... thọ uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    DỨT PHẦN LƯỠNG LỢI

    PHẦN PHÂN ÐA (BAHUVIDHAVĀRO)

    [50] THỌ UẨN PHÂN THEO BẢY LOẠI: Có thọ thiện, có thọ bất thiện, có thọ vô ký, có thọ dục giới, có thọ sắc giới, có thọ vô sắc giới, có thọ phi hệ thuộc. Thọ uẩn phân theo bảy loại là như vậy.

    Mặt khác, thọ uẩn phân theo bảy loại: Có thọ dị thục, có thọ dị thục nhân, có thọ phi dị thục phi dị thục nhân... (trùng)... có thọ biết cảnh nội phần, có thọ biết cảnh ngoại phần, có thọ biết cảnh nội ngoại phần, có thọ dục giới, có thọ sắc giới, có thọ vô sắc giới, có thọ phi hệ thuộc. Thọ uẩn phân theo bảy loại là như vậy.

    [51] Thọ uẩn phân theo hai mươi bốn loại: Thọ uẩn do duyên nhãn xúc có thiện, có bất thiện, có vô ký, thọ uẩn do duyên nhĩ xúc... (trùng)... thọ uẩn do duyên tỷ xúc... (trùng)... thọ uẩn do duyên thiệt xúc... (trùng)... thọ uẩn do duyên thân xúc... (trùng)... thọ uẩn do duyên ý xúc có thiện, có bất thiện, có vô ký; thọ sanh từ nhãn xúc, thọ sanh từ nhĩ xúc, thọ sanh từ tỷ xúc, thọ sanh từ thiệt xúc, thọ sanh từ thân xúc, thọ sanh từ ý xúc. Thọ uẩn phân theo hai mươi bốn loại là như vậy.

    Mặt khác, thọ uẩn phân theo hai mươi bốn loại: thọ uẩn do duyên nhãn xúc có dị thục, có dị thục nhân, có phi dị thục phi dị thục nhân... (trùng)... có biết cảnh nội phần, có biết cảnh ngoại phần, có biết cảnh nội ngoại phần, thọ uẩn do duyên nhĩ xúc... (trùng)... thọ uẩn do duyên tỷ xúc... (trùng)... thọ uẩn do duyên thiệt xúc... (trùng)... thọ uẩn do duyên thân xúc... (trùng)... thọ uẩn do duyên ý xúc có biết cảnh nội phần, có biết cảnh ngoại phần, có biết cảnh nội ngoại phần; thọ sanh từ nhãn xúc... (trùng)..., thọ sanh từ ý xúc. Thọ uẩn phân theo hai mươi bốn loại là như vậy.

    [52] Thọ uẩn phân theo ba mươi loại: thọ uẩn do duyên nhãn xúc có dục giới, có sắc giới, có vô sắc giới, có phi hệ thuộc, thọ uẩn do duyên nhĩ xúc... (trùng)... thọ uẩn do duyên tỷ xúc... (trùng)... thọ uẩn do duyên thiệt xúc..(trùng)... thọ uẩn do duyên thân xúc... (trùng)... thọ uẩn do duyên ý xúc có dục giới, có sắc giới, có vô sắc giới; có phi hệ thuộc; thọ sanh từ nhãn xúc...(trùng)..., thọ sanh từ ý xúc... (trùng)... Thọ uẩn phân theo ba mươi loại là như vậy.

    [53] Thọ uẩn phân thọ nhiều loại: thọ uẩn do duyên nhãn xúc có thiện, có bất thiện, có vô ký, có dục giới, có sắc giới, có vô sắc giới; có phi hệ thuộc; thọ uẩn do duyên nhĩ xúc ...(trùng)... thọ uẩn do duyên tỷ xúc... (trùng)... thọ uẩn do duyên thiệt xúc... (trùng)... thọ uẩn do duyên thân xúc... (trùng)... thọ uẩn do duyên ý xúc có thiện, có bất thiện, có vô ký, có dục giới, có sắc giới, có vô sắc giới; có phi hệ thuộc; thọ sanh từ nhãn xúc... (trùng)..., thọ sanh từ ý xúc... (trùng)... Thọ uẩn phân theo nhiều loại là như vậy.

    Mặt khác, thọ uẩn phân theo nhiều loại: thọ uẩn do duyên nhãn xúc có dị thục, có dị thục nhân, có phi dị thục phi dị thục nhân... (trùng)... có biết cảnh nội phần, có biết cảnh ngoại phần, có biết cảnh nội ngoại phần, có dục giới, có sắc giới, có vô sắc giới; có phi hệ thuộc; thọ uẩn do duyên nhĩ xúc... (trùng)... thọ uẩn do duyên tỷ xúc... (trùng)... thọ uẩn do duyên thiệt xúc... (trùng)... thọ uẩn do duyên thân xúc... (trùng)... thọ uẩn do duyên ý xúc có biết cảnh nội phần, có biết cảnh ngoại phần, có biết cảnh nội ngoại phần; có dục giới, có sắc giới, có vô sắc giới; có phi hệ thuộc; thọ sanh từ nhãn xúc... (trùng)..., thọ sanh từ ý xúc. Thọ uẩn phân theo nhiều loại là như vậy.

    Ðây gọi là thọ uẩn.

    DỨT PHẦN PHÂN ÐA

    TƯỞNG UẨN (SANNĀKKHĀNDHO)

    Ở ÐÂY THẾ NÀO LÀ TƯỞNG UẨN?

    [54] TƯỞNG UẨN PHÂN THEO MỘT LOẠI: Tưởng tương ưng xúc.

    Tưởng uẩn phân theo hai loại: Có tưởng hữu nhân, có tưởng vô nhân.

    - Tưởng uẩn phân theo ba loại: Có tưởng thiện, có tưởng bất thiện, có tưởng vô ký.

    - Tưởng uẩn phân theo bốn loại: Có tưởng dục giới, có tưởng sắc giới, có tưởng vô sắc giới; có tưởng phi hệ thuộc.

    - Tưởng uẩn phân theo năm loại: Có tưởng tương ưng lạc quyền, có tưởng tương ưng khổ quyền, có tưởng tương ưng ưu quyền, có tưởng tương ưng hỷ quyền có tưởng tương ưng xả quyền.

    - Tưởng phân theo sáu loại: Tưởng sanh từ nhãn xúc, tưởng sanh từ nhĩ xúc, tưởng sanh từ tỷ xúc, tưởng sanh từ thiệt xúc, tưởng sanh từ thân xúc, tưởng sanh từ ý xúc.

    - Tưởng uẩn phân theo bảy loại: Tưởng sanh từ nhãn xúc... (trùng)... tưởng sanh từ thân xúc, tưởng sanh từ ý giới xúc, tưởng sanh từ ý thức giới xúc. Tưởng uẩn phân theo bảy loại là như vậy.

    - Tưởng uẩn phân theo tám loại: Tưởng sanh từ nhãn xúc... (trùng)... tưởng sanh từ thân xúc có câu hành lạc[66], có câu hành khổ[67], tưởng sanh từ ý giới xúc, tưởng sanh từ ý thức giới xúc. Tưởng uẩn phân theo tám loại là như vậy.

    - Tưởng uẩn phân theo chín loại: Tưởng sanh từ nhãn xúc... (trùng)... tưởng sanh từ thân xúc, tưởng sanh từ ý giới xúc, tưởng sanh từ ý thức giới xúc có thiện, có bất thiện, có vô ký. Tưởng uẩn phân theo chín loại là như vậy.

    - Tưởng uẩn phân theo mười loại: Tưởng sanh từ nhãn xúc... (trùng)... tưởng sanh từ thân xúc có câu hành lạc, có câu hành khổ, tưởng sanh từ ý giới xúc, tưởng sanh từ ý thức giới xúc có thiện, có bất thiện, có vô ký. Tưởng uẩn phân theo mười loại là như thế.

    [55] Tưởng uẩn phân theo một loại: Tưởng tương ưng xúc.

    - Tưởng uẩn phân theo hai loại: Có tưởng hữu nhân, có tưởng vô nhân.

    - Tưởng uẩn phân theo ba loại: Có tưởng tương ưng tưởng lạc, có tưởng tương ưng tưởng khổ, có tưởng tương ưng tưởng phi khổ phi lạc.

    Có tưởng dị thục, có tưởng dị thục nhân, có tưởng phi dị thục, phi dị thục nhân.

    Có tưởng do thủ cảnh thủ, có tưởng phi do thủ cảnh thủ, có tưởng phi do thủ phi cảnh thủ.

    Có tưởng phiền toái cảnh phiền não, có tưởng phi phiền toái cảnh phiền não, có tưởng phi phiền toái phi cảnh phiền não.

    Có tưởng hữu tầm hầm tứ, có tưởng vô tầm hữu tứ, có tưởng vô tầm vô tứ.

    Có tưởng câu hành hỷ, có tưởng câu hành lạc, có tưởng câu hành xả.

    Có tưởng đáng đo kiến đạo đoạn trừ, có tưởng đáng đo tiến đạo đoạn trừ, có tưởng không đáng đo kiến đạo tiến đạo đoạn trừ.

    Có tưởng hữu nhân đáng do kiến đạo đoạn trừ, có tưởng hữu nhân đáng do tiến đạo đoạn trừ, có tưởng phi hữu nhân đáng do kiến đạo tiến đạo đoạn trừ.

    Có tưởng là nhân đến tích tập, có tưởng là nhân đến tịch diệt, có tưởng là phi nhân đến tích tập phi nhân đến tịch diệt.

    Có tưởng hữu học, có tưởng vô học, có tưởng phi hữu học phi vô học.

    Có tưởng hy thiểu, có tưởng đáo đại, có tưởng vô lượng.

    Có tưởng biết cảnh hy thiểu, có tưởng biết cảnh đáo đại, có tưởng biết cảnh vô lượng.

    Có tưởng ty hạ, có tưởng trung bình, có tưởng tinh lương.

    Có tưởng cố định phần tà, có tưởng cố định phần chánh, có tưởng phi cố định.

    Có tưởng đạo thành cảnh, có tưởng đạo thành nhân, có tưởng đạo thành trưởng.

    Có tưởng hiện sanh[68], có tưởng vị sanh tồn[69], có tưởng chuẩn sanh[70].

    Có tưởng quá khứ, có tưởng vị lai, có tưởng hiện tại.

    Có tưởng biết cảnh quá khứ, có tưởng biết cảnh vị lai, có tưởng biết cảnh hiện tại.

    Có tưởng nội phần, có tưởng ngoại phần, có tưởng nội ngoại phần.

    Có tưởng biết cảnh nội phần, có tưởng biết cảnh ngoại phần, có tưởng biết cảnh nội ngoại phần...(trùng) ....

    Tưởng uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    PHẦN CĂN NHỊ ÐỀ (DUKAMŪLAKAṂ)

    [56] TƯỞNG UẨN PHÂN THEO MỘT LOẠI: Tưởng tương ưng xúc.

    Tưởng uẩn phân theo hai loại: Có tưởng tương ưng nhân, có tưởng bất tương ưng nhân.

    Có tưởng phi nhân hữu nhân, có tưởng phi nhân vô nhân.

    Có tưởng hiệp thế, có tưởng siêu thế.

    Có tưởng đáng vài tâm biết, có tưởng không đáng vài tâm biết.

    Có tưởng cảnh lậu, có tưởng phi cảnh lậu.

    Có tưởng  bất tương ưng lậu cảnh lậu, có tưởng bất tương ưng lậu phi cảnh lậu.

    Có tưởng cảnh triền, có tưởng phi cảnh triền.

    Có tưởng tương ưng triền, có tưởng bất tương ưng triền.

    Có tưởng bất tương ưng triền cảnh triền, có tưởng bất tương ưng triền phi cảnh triền.

    Có tưởng cảnh phược, có tưởng phi cảnh phược.

    Có tưởng tương ưng phược, có tưởng bất tương ưng phược.

    Có tưởng bất tương ưng phược cảnh phược, có tưởng bất tương ưng phược phi cảnh phược.

    Có tưởng cảnh bộc, có tưởng phi cảnh bộc.

    Có tưởng tương ưng bộc, có tưởng bất tương ưng bộc.

    Có tưởng bất tương ưng bộc cảnh bộc, có tưởng bất tương ưng bộc phi cảnh bộc.

    Có tưởng cảnh phối, có tưởng phi cảnh phối.

    Có tưởng tương ưng phối, có tưởng bất tương ưng phối.

    Có tưởng bất tương ưng phối cảnh phối, có tưởng bất tương ưng phối phi cảnh phối.

    Có tưởng cảnh cái, có tưởng phi cảnh cái.

    Có tưởng tương ưng cái, có tưởng bất tương ưng cái.

    Có tưởng bất tương ưng cái cảnh cái, có tưởng bất tương ưng cái phi cảnh cái.

    Có tưởng cảnh khinh thị, có tưởng phi cảnh khinh thị.

    Có tưởng tương ưng khinh thị, có tưởng bất tương ưng khinh thị.

    Có tưởng bất tương ưng khinh thị cảnh khinh thị, có tưởng bất tương ưng khinh thị phi cảnh khinh thị.

    Có tưởng do thủ, có tưởng phi do thủ.

    Có tưởng cảnh thủ, có tưởng phi cảnh thủ.

    Có tưởng tương ưng thủ, có tưởng bất tương ưng thủ.

    Có tưởng bất tương ưng thủ cảnh thủ, có tưởng bất tương ưng thủ phi cảnh thủ.

    Có tưởng cảnh phiền não, có tưởng phi cảnh phiền não.

    Có tưởng phiền toái, có tưởng phi phiền toái.

    Có tưởng tương ưng phiền não, có tưởng bất tương ưng phiền não.

    Có tưởng tương ưng phiền não cảnh phiền não, có tưởng bất tương ưng phiền não phi cảnh phiền não.

    Có tưởng đáng do kiến đạo đoạn trừ, có tưởng không đáng do kiến đạo đoạn trừ.

    Có tưởng đáng do tiến đạo đoạn trừ, có tưởng không đáng do tiến đạo đoạn trừ.

    Có tưởng hữu nhân đáng do kiến đạo đoạn trừ, có tưởng phi hữu nhân đáng do kiến đạo đoạn trừ.

    Có tưởng hữu nhân đáng do tiến đạo đoạn trừ, có tưởng phi hữu nhân đáng do tiến đạo đoạn trừ.

    Có tưởng hữu tầm, có tưởng vô tầm.

    Có tưởng hữu tứ, có tưởng vô tứ.

    Có tưởng hữu hỷ, có tưởng vô hỷ.

    Có tưởng câu hành hỷ, có tưởng phi câu hành hỷ.

    Có tưởng câu hành lạc, có tưởng phi câu hành lạc.

    Có tưởng câu hành xả, có tưởng phi câu hành xả.

    Có tưởng dục giới, có tưởng phi dục giới.

    Có tưởng sắc giới, có tưởng phi sắc giới.

    Có tưởng vô sắc giới, có tưởng phi vô sắc giới.

    Có tưởng hệ thuộc, có tưởng phi hệ thuộc.

    Có tưởng dẫn xuất, có tưởng phi dẫn xuất.

    Có tưởng cố định, có tưởng phi cố định.

    Có tưởng hữu thượng, có tưởng vô thượng.

    Có tưởng hữu tranh, có tưởng vô tranh.

    - TƯỞNG UẨN PHÂN THEO BA LOẠI: Có tưởng thiện, có tưởng bất thiện, có tưởng vô ký... (trùng)... Tưởng uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    [57] TƯỞNG UẨN PHÂN THEO MỘT LOẠI: Tưởng tương ưng xúc.

    - Tưởng uẩn phân theo hai loại: Có tưởng hữu tranh, có tưởng vô tranh.

    - Tưởng uẩn phân theo ba loại: Có tưởng tương ưng thọ lạc, có tưởng tương ưng thọ khổ, có tưởng tương ưng thọ phi khổ phi lạc... (trùng)... có tưởng biết cảnh nội phần, có tưởng biệt cảnh ngoại phần, có tưởng biết cảnh nội ngoại phần... (trùng)... Tưởng uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    DỨT PHẦN CĂN NHỊ ÐỀ

    PHẦN CĂN TAM ÐỀ (TIKAMŪLAKAṂ)

    [58] TƯỞNG UẨN PHÂN THEO MỘT LOẠI: Tưởng tương ưng xúc.

    Tưởng uẩn phân theo hai loại: Có tưởng hữu nhân, có tưởng vô nhân.

    - Tưởng uẩn phân theo ba loại: Có tưởng thiện, có tưởng bất thiện, có tưởng vô ký... (trùng)... tưởng uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Tưởng uẩn phân theo một loại: Tưởng tương ưng xúc.

    - Tưởng uẩn phân theo hai loại: Có tưởng hữu tranh có tưởng vô tranh.

    - Tưởng uẩn phân theo ba loại: Có tưởng thiện, có tưởng bất thiện, có tưởng vô ký... (trùng)... Tưởng uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Tưởng uẩn phân theo một loại: Tưởng tương ưng xúc.

    - Tưởng uẩn phân theo hai loại: Có tưởng hữu nhân có tưởng vô nhân.

    - Tưởng uẩn phân theo ba loại: Có tưởng tương ưng thọ lạc, có tưởng tương ưng thọ khổ, có tưởng tương ưng thọ phi khổ phi lạc... (trùng)... có tưởng biết cảnh nội phần, có tưởng biết cảnh ngoại phần, có tưởng biết cảnh nội ngoại phần... (trùng)... Tưởng uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Tưởng uẩn phân theo một loại: Tưởng tương ưng xúc.

    - Tưởng uẩn phân theo hai loại: Có tưởng hữu tranh có tưởng vô tranh.

    - Tưởng uẩn phân theo ba loại: Có tưởng tương ưng thọ lạc, có tưởng tương ưng thọ khổ, có tưởng tương ưng thọ phi khổ phi lạc... (trùng)... có tưởng biết cảnh nội phần, có tưởng biết cảnh ngoại phần, có tưởng biết cảnh nội ngoại phần... (trùng)... Tưởng uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    DỨT PHẦN CĂN TAM ÐỀ

    PHẦN LƯỠNG LỢI (UBHATOVADDHAKAṂ)

    [59] TƯỞNG UẨN PHÂN THEO MỘT LOẠI: Tưởng tương ưng xúc.

    - Tưởng uẩn phân theo hai loại: Có tưởng hữu nhân có tưởng vô nhân.

    - Tưởng uẩn phân theo ba loại: Có tưởng thiện, có tưởng bất thiện, có tưởng vô ký...(trùng)... tưởng uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Tưởng uẩn phân theo một loại: Tưởng tương ưng xúc.

    - Tưởng uẩn phân theo hai loại: Có tưởng tương ưng nhân, có tưởng bất tương ưng nhân.

    - Tưởng uẩn phân theo ba loại: Có tưởng tương ưng thọ lạc, có tưởng tương ưng thọ khổ, có tưởng tương ưng thọ phi khổ phi lạc... (trùng)... Tưởng uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Tưởng uẩn phân theo một loại: Tưởng tương ưng xúc.

    - Tưởng uẩn phân theo hai loại: Có tưởng phi nhân hữu nhân, có tưởng phi nhân vô nhân.

    - Tưởng uẩn phân theo ba loại: Có tưởng dị thục, có tưởng dị thục nhân, có tưởng phi dị thục phi dị thục nhân... (trùng)... tưởng uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Tưởng uẩn phân theo một loại: Tưởng tương ưng xúc.

    - Tưởng uẩn phân theo hai loại: Có tưởng hiệp thế, có tưởng siêu thế.

    - Tưởng uẩn phân theo ba loại: Có tưởng do thủ cảnh thủ, có tưởng phi do thủ cảnh thủ, có tưởng phi do thủ phi cảnh thủ... (trùng)... Tưởng uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Tưởng uẩn phân theo một loại: Tưởng tương ưng xúc.

    - Tưởng uẩn phân theo hai loại: Có tưởng đáng vài tâm biết, có tưởng không đáng vài tâm biết.

    - Tưởng uẩn phân theo ba loại: Có tưởng phiền toái cảnh phiền não, có tưởng phi phiền toái cảnh phiền não, có tưởng phi phiền toái phi cảnh phiền não... (trùng)... Tưởng uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Tưởng uẩn phân theo một loại: Tưởng tương ưng xúc.

    - Tưởng uẩn phân theo hai loại: Có tưởng đáng vài tâm biết, có tưởng không đáng vài tâm biết.

    - Tưởng uẩn phân theo ba loại: Có tưởng phiền toái cảnh phiền não, có tưởng phi phiền toái cảnh phiền não, có tưởng phi phiền toái phi cảnh phiền não... (trùng) ... Tưởng uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Tưởng uẩn phân theo một loại: Tưởng tương ưng xúc.

    - Tưởng uẩn phân theo hai loại: Có tưởng cảnh lậu, có tưởng phi cảnh lậu.

    - Tưởng uẩn phân theo ba loại: Có tưởng hữu tầm hữu tứ, có tưởng vô tầm hữu tứ, có tưởng vô tầm vô tứ... (trùng)... Tưởng uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Tưởng uẩn phân theo một loại: Tưởng tương ưng xúc.

    - Tưởng uẩn phân theo hai loại: Có tưởng tương ưng lậu, có tưởng bất tương ưng lậu.

    - Tưởng uẩn phân theo ba loại: Có tưởng câu hành hỷ, có tưởng câu hành lạc, có tưởng câu hành xả... (trùng)... tưởng uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Tưởng uẩn phân theo một loại: Tưởng tương ưng xúc.

    - Tưởng uẩn phân theo hai loại: Có tưởng bất tương ưng lậu cảnh lậu, có tưởng bất tương ưng lậu phi cảnh lậu.

    - Tưởng uẩn phân theo ba loại: Có tưởng đáng do kiến đạo đoạn trừ, có tưởng đáng do tiến đạo đoạn trừ, có tưởng đáng do kiến đạo tiến đạo đoạn trừ... (trùng)... Tưởng uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Tưởng uẩn phân theo một loại: Tưởng tương ưng xúc.

    - Tưởng uẩn phân theo hai loại: Có tưởng cảnh triền, có tưởng phi cảnh triền.

    - Tưởng uẩn phân theo ba loại: Có tưởng hữu nhân đáng do kiến đạo đoạn trừ, có tưởng hữu nhân đáng do tiến đạo đoạn trừ, có tưởng phi hữu nhân đáng do kiến đạo tiến đạo đoạn trừ... (trùng)... Tưởng uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Tưởng uẩn phân theo một loại: Tưởng tương ưng xúc.

    - Tưởng uẩn phân theo hai loại: Có tưởng tương ưng triền, có tưởng bất tương ưng triền

    - Tưởng uẩn phân theo ba loại: Có tưởng nhân đến tích tập, có tưởng nhân đến tịch diệt, có tưởng phi nhân đến tích tập phi nhân đến tịch diệt ... (trùng)...

    Tưởng uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Tưởng uẩn phân theo một loại: Tưởng tương ưng xúc.

    - Tưởng uẩn phân theo hai loại: Có tưởng  bất tương ưng triền cảnh triền, có tưởng bất tương ưng triền phi cảnh triền.

    - Tưởng uẩn phân theo ba loại: Có tưởng hữu học, có tưởng vô học, có tưởng phi hữu học phi vô học... (trùng)... Tưởng uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Tưởng uẩn phân theo một loại: Tưởng tương ưng xúc.

    - Tưởng uẩn phân theo hai loại: Có tưởng cảnh phược, có tưởng phi cảnh phược.

    - Tưởng uẩn phân theo ba loại: Có tưởng hy thiểu, có tưởng đáo đại, có tưởng vô lượng... (trùng)... Tưởng uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Tưởng uẩn phân theo một loại: Tưởng tương ưng xúc.

    - Tưởng uẩn phân theo hai loại: Có tưởng tương ưng phược, có tưởng bất tương ưng phược.

    - Tưởng uẩn phân theo ba loại: Có tưởng biết cảnh hy thiểu, có tưởng biết cảnh đáo đại, có tưởng biết cảnh vô lượng... (trùng)... Tưởng uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Tưởng uẩn phân theo một loại: Tưởng tương ưng xúc.

    - Tưởng uẩn phân theo hai loại: Có tưởng bất tương ưng phược cảnh phược, có tưởng bất tương ưng phược phi cảnh phược.

    - Tưởng uẩn phân theo ba loại: Có tưởng ty hạ, có tưởng trung bình, có tưởng tinh lương... (trùng)... Tưởng uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Tưởng uẩn phân theo một loại: Tưởng tương ưng xúc.

    - Tưởng uẩn phân theo hai loại: Có tưởng cảnh bộc, có tưởng phi cảnh bộc.

    - Tưởng uẩn phân theo ba loại: Có tưởng cố định phần tà, có tưởng cố định phần chánh, có tưởng phi cố định... (trùng)... Tưởng uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Tưởng uẩn phân theo một loại: Tưởng tương ưng xúc.

    - Tưởng uẩn phân theo hai loại: Có tưởng tương ưng bộc, có tưởng bất tương ưng bộc.

    - Tưởng uẩn phân theo ba loại: Có tưởng đạo thành cảnh, có tưởng đạo thành nhân, có tưởng đạo thành trưởng... (trùng)... Tưởng uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Tưởng uẩn phân theo một loại: Tưởng tương ưng xúc.

    - Tưởng uẩn phân theo hai loại: Có tưởng bất tương ưng bộc cảnh bộc, có tưởng bất tương ưng bộc phi cảnh bộc.

    - Tưởng uẩn phân theo ba loại: Có tưởng hiện sanh, có tưởng vị sanh, có tưởng chuẩn sanh... (trùng)... Tưởng uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Tưởng uẩn phân theo một loại: Tưởng tương ưng xúc.

    - Tưởng uẩn phân theo hai loại: Có tưởng cảnh phối, có tưởng phi cảnh phối.

    - Tưởng uẩn phân theo ba loại: Có tưởng quá khứ, có tưởng vị lai, có tưởng hiện tại... (trùng)... Tưởng uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Tưởng uẩn phân theo một loại: Tưởng tương ưng xúc.

    - Tưởng uẩn phân theo hai loại: Có tưởng tương ưng phối, có tưởng bất tương ưng phối.

    - Tưởng uẩn phân theo ba loại: Có tưởng biết cảnh quá khứ, có tưởng biết cảnh vị lai, có tưởng biết cảnh hiện tại... (trùng)... Tưởng uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Tưởng uẩn phân theo một loại: Tưởng tương ưng xúc.

    - Tưởng uẩn phân theo hai loại: Có tưởng tương ưng phối, có tưởng bất tương ưng phối.

    - Tưởng uẩn phân theo ba loại: Có tưởng biết cảnh quá khứ, có tưởng biết cảnh vị lai, có tưởng biết cảnh hiện tại... (trùng)... Tưởng uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Tưởng uẩn phân theo một loại: Tưởng tương ưng xúc.

    - Tưởng uẩn phân theo hai loại: Có tưởng bất tương ưng phối cảnh phối, có tưởng bất tương ưng phối phi cảnh phối.

    - Tưởng uẩn phân theo ba loại: Có tưởng nội phần, có tưởng ngoại phần, có tưởng nội ngoại phần... (trùng)... Tưởng uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Tưởng uẩn phân theo một loại: Tưởng tương ưng xúc.

    - Tưởng uẩn phân theo hai loại: Có tưởng cảnh cái, có tưởng phi cảnh cái.

    - Tưởng uẩn phân theo ba loại: Có tưởng biết cảnh nội phần, có tưởng biết cảnh ngoại phần, có tưởng biết cảnh nội ngoại phần... (trùng)... Tưởng uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    DỨT PHẦN LƯỠNG LỢI

    PHẦN PHÂN ÐA (BAHUVIDHAVĀRO)

    [60] TƯỞNG UẨN PHÂN THEO BẢY LOẠICó tưởng thiện, có tưởng bất thiện, có tưởng vô ký, có tưởng dục giới, có tưởng sắc giới, có tưởng vô sắc giới, có tưởng phi hệ thuộc[71]. Tưởng uẩn phân theo bảy loại là như vậy.

    Mặt khác, tưởng uẩn phân theo bảy loại: Có tưởng tương ưng thọ lạc, có tưởng tương ưng thọ khổ, có tưởng tương ưng phi khổ phi lạc... (trùng)... có tưởng biết cảnh nội phần, có tưởng biết cảnh ngoại phần, có tưởng biết cảnh nội ngoại phần, có tưởng dục giới, có tưởng sắc giới, có tưởng vô sắc giới, có tưởng phi hệ thuộc. Tưởng uẩn phân theo bảy loại là như vậy.

    [61] TƯỞNG UẨN PHÂN THEO HAI MƯƠI BỐN LOẠI: Tưởng uẩn do duyên nhãn xúc có thiện, có bất thiện, có vô ký, tưởng uẩn do duyên nhĩ xúc ... (trùng)... tưởng uẩn do duyên tỷ xúc... (trùng)... tưởng uẩn do duyên thiệt xúc... (trùng)... tưởng uẩn do duyên thân xúc...(trùng)... tưởng uẩn do duyên ý xúc có thiện, có bất thiện, có vô ký; tưởng sanh từ nhãn xúc, tưởng sanh từ nhĩ xúc, tưởng sanh từ tỷ xúc, tưởng sanh từ thiệt xúc, tưởng sanh từ thân xúc, tưởng sanh từ ý xúc. Tưởng uẩn phân theo hai mươi bốn loại là như vậy.

    Mặt khác, tưởng uẩn phân theo hai mươi bốn loại: Tưởng uẩn do duyên nhãn xúc có tương ưng lạc thọ, có tương ưng khổ thọ, có tương ưng phi khổ phi lạc thọ ... (trùng)... có biết cảnh nội phần, có biết cảnh ngoại phần, có biết cảnh nội ngoại phần, tưởng uẩn do duyên nhĩ xúc ...(trùng)... tưởng uẩn do duyên tỷ xúc... (trùng)... tưởng uẩn do duyên thiệt xúc... (trùng)... tưởng uẩn do duyên thân xúc...(trùng)... tưởng uẩn do duyên ý xúc có biết cảnh nội phần, có biết cảnh ngoại phần, có biết cảnh nội ngoại phần; tưởng sanh từ nhãn xúc... (trùng)... tưởng sanh từ ý xúc. Tưởng uẩn phân theo hai mươi bốn loại là như vậy.

    [62] TƯỞNG UẨN PHÂN THEO BA MƯƠI LOẠI: Tưởng uẩn do duyên nhãn xúc có dục giới, có sắc giới, có vô sắc giới, có phi hệ thuộc, tưởng uẩn do duyên nhĩ xúc... (trùng)... tưởng uẩn do duyên tỷ xúc... (trùng)... tưởng uẩn do duyên thiệt xúc... (trùng)... tưởng uẩn do duyên thân xúc... (trùng)... tưởng uẩn do duyên ý xúc có dục giới, có sắc giới, có vô sắc giới; có phi hệ thuộc; tưởng sanh từ nhãn xúc... (trùng)... tưởng sanh từ ý xúc... (trùng)... Tưởng uẩn phân theo ba mươi loại là như vậy.

    [63] TƯỞNG UẨN PHÂN THEO NHIỀU LOẠI: Tưởng uẩn do duyên nhãn xúc có thiện, có bất thiện, có vô ký, có dục giới, có sắc giới, có vô sắc giới; có phi hệ thuộc; tưởng uẩn do duyên nhĩ xúc... (trùng)... tưởng uẩn do duyên tỷ xúc... (trùng)... tưởng uẩn do duyên thiệt xúc... (trùng)... tưởng uẩn do duyên thân xúc... (trùng)... tưởng uẩn do duyên ý xúc có thiện, có bất thiện, có vô ký, có dục giới, có sắc giới, có vô sắc giới; có phi hệ thuộc; tưởng uẩn sanh từ nhãn xúc... (trùng)... tưởng sanh từ ý xúc... (trùng)... Tưởng uẩn phân theo nhiều loại là như vậy.

    Mặt khác, tưởng uẩn phân theo nhiều loại: Tưởng uẩn do duyên nhãn xúc có tuơng ưng thọ lạc, có tương ưng thọ khổ, có tương ưng thọ phi khổ phi lạc... (trùng) ... có biết cảnh nội phần, có biết cảnh ngoại phần, có biết cảnh nội ngoại phần, có dục giới, có sắc giới, có vô sắc giới; có phi hệ thuộc; tưởng uẩn do duyên nhĩ xúc ... (trùng)... tưởng uẩn do duyên tỷ xúc... (trùng)... tưởng uẩn do duyên thiệt xúc... (trùng)... tưởng uẩn do duyên thân xúc... (trùng)... tưởng uẩn do duyên ý xúc có biết cảnh nội phần, có biết cảnh ngoại phần, có biết cảnh nội ngoại phần; có dục giới, có sắc giới, có vô sắc giới; có phi hệ thuộc; tưởng sanh từ nhãn xúc... (trùng)... tưởng sanh từ ý xúc. Tưởng uẩn phân theo nhiều loại là như vậy.

    Ðây gọi là tưởng uẩn

    DỨT PHẦN ÐA

    HÀNH UẨN (SANNĀKKHĀNDHO)

    Ở ÐÂY THẾ NÀO LÀ HÀNH UẨN?

    [64] HÀNH UẨN PHÂN THEO MỘT LOẠI: Hành tương ưng tâm.

    Hành uẩn phân theo hai loại: Có hành nhân, có hành phi nhân.

    - Hành uẩn phân theo ba loại: Có hành thiện, có hành bất thiện, có hành vô ký.

    - Hành uẩn phân theo bốn loại: Có hành dục giới, có hành sắc giới, có hành vô sắc giới; có hành phi hệ thuộc[1].

    - Hành uẩn phân theo năm loại: Có hành tương ưng lạc quyền, có hành tương ưng khổ quyền, có hành tương ưng hỷ quyền, có hành tương ưng ưu quyền.

    Có hành tương ưng xả quyền.

    - Hành phân theo sáu loại: Tư [2] sanh từ nhãn xúc, tư sanh từ nhĩ xúc, tư sanh từ tỷ xúc, tư sanh từ thiệt xúc, tư sanh từ thân xúc, tư sanh từ ý xúc. Hành uẩn phân theo sáu loại là như vậy.

    - Hành uẩn phân theo bảy loại: Tư sanh từ nhãn xúc ...(trùng)... tư sanh từ thân xúc, tư sanh từ ý giới xúc, tư sanh từ ý thức giới xúc. Hành uẩn phân theo bảy loại là như vậy.

    - Hành uẩn phân theo tám loại: Tư sanh từ nhãn xúc ...(trùng)... tư sanh từ thân xúc có câu hành lạc, có câu hành khổ, từ sanh từ ý giới xúc, tư sanh từ ý thức giới xúc. Hành uẩn phân theo tám loại là như vậy.

    - Hành uẩn phân theo chín loại: Tư sanh từ nhãn xúc ...(trùng)... tư sanh từ ý giới xúc, tư sanh từ ý thức giới xúc có thiện, có bất thiện, có vô ký. Hành uẩn phân theo chín loại là như vậy.

    - Hành uẩn phân theo mười loại: Tư sanh từ nhãn xúc ...(trùng)... tư sanh từ thân xúc có câu hành lạc, có câu hành khổ, tư sanh từ ý giới xúc có thiện, có bất thiện, có vô ký. Hành uẩn phân theo mười loại là như thế.

    [65] HÀNH UẨN PHÂN THEO MỘT LOẠI: Hành tương ưng tâm.

    - Hành uẩn phân theo hai loại: Có hành nhân, có hành phi nhân.

    - Hành uẩn phân theo ba loại: Có hành tương ưng thọ lạc, có hành tương ưng thọ khổ, có hành tương ưng thọ phi khổ phi lạc.

    Có hành dị thục, có hành dị thục nhân, có hành phi dị thục, phi dị thục nhân.

    Có hành do thủ cảnh thủ, có hành phi do thủ cảnh thủ, có hành phi do thủ phi cảnh thủ.

    Có hành phiền toái cảnh phiền não, có hành phi phiền toái cảnh phiền não, có hành phi phiền toái phi cảnh phiền não.

    Có hành hữu tầm hữu tứ, có hành vô tầm hữu tứ, có hành vô tầm vô tứ.

    Có hành câu hành hỷ, có hành câu hành lạc, có hành câu hành xả.

    Có hành đáng do kiến đạo đoạn trừ, có hành đáng do tiến đạo đoạn trừ, có hành đáng do kiến đạo tiến đạo đoạn trừ.

    Có hành hữu nhân đáng do kiến đạo đoạn trừ, có hành hữu nhân đáng do tiến đạo đoạn trừ, có hành phi hữu nhân đáng do kiến đạo tiến đạo đoạn trừ.

    Có hành nhân đến tích tập, có hành nhân đến tịch diệt, có hành phi nhân đến tích tập phi nhân đến tịch diệt.

    Có hành hữu học, có hành vô học, có hành phi hữu học phi vô học.

    Có hành hy thiểu, có hành đáo đại, có hành vô lượng.

    Có hành biết cảnh hy thiểu, có hành biết cảnh đáo đại, có hành biết cảnh vô lượng.

    Có hành ty hạ, có hành trung bình, có hành tinh lương.

    Có hành cố định phần tà, có hành cố định phần chánh, có hành phi cố định.

    Có hành đạo thành cảnh, có hành đạo thành nhân, có hành đạo thành trưởng.

    Có hành hiện sanh, có hành vị sanh, có hành chuẩn sanh[3].

    Có hành quá khứ, có hành vị lai, có hành hiện tại.

    Có hành biết cảnh quá khứ, có hành biết cảnh vị lai, có hành biết cảnh hiện tại.

    Có hành nội phần, có hành ngoại phần, có hành nội ngoại phần.

    Có hành biết cảnh nội phần, có hành biết cảnh ngoại phần, có hành biết cảnh nội ngoại phần...(trùng) ....

    Hành uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    PHẦN CĂN NHỊ ÐỀ (DUKAMŪLAKAM)

    [66]- HÀNH UẨN PHÂN THEO MỘT LOẠI: Hành tương ưng tâm.

    Hành uẩn phân theo hai loại: Có hành hữu nhân, có hành vô nhân.

    Có hành tương ưng nhân, có hành bất tương ưng nhân.

    Có hành nhân hữu nhân, có hành hữu nhân phi nhân.

    Có hành nhân tương ưng nhân, có hành tương ưng nhân phi nhân.

    Có hành phi nhân hữu nhân, có hành phi nhân vô nhân.

    Có hành hiệp thế, có hành siêu thế.

    Có hành đáng vài tâm biết, có hành không đáng vài tâm biết.

    Có hành lậu, có hành phi lậu.

    Có hành cảnh lậu, có hành phi cảnh lậu.

    Có hành tương ưng lậu, có hành bất tương ưng lậu.

    Có hành lậu cảnh lậu, có hành phi lậu cảnh lậu.

    Có hành bất tương ưng lậu cảnh lậu, có hành bất tương ưng lậu phi cảnh lậu.

    Có hành triền, có hành phi triền.

    Có hành cảnh triền, có hành phi cảnh triền.

    Có hành tương ưng triền, có hành bất tương ưng triền.

    Có hành triền cảnh triền, có hành cảnh triền phi triền.

    Có hành triền tương ưng triền, có hành tương ưng triền phi triền.

    Có hành bất tương ưng triền cảnh triền, có hành bất tương ưng triền phi cảnh triền.

    Có hành phược, có hành phi phược.

    Có hành cảnh phược, có hành phi cảnh phược.

    Có hành tương ưng phược, có hành bất tương ưng phược.

    Có hành phược cảnh phược, có hành cảnh phược phi phược.

    Có hành phược tương ưng phược, có hành tương ưng phược phi phược.

    Có hành bất tương ưng phược cảnh phược, có hành bất tương ưng phược phi cảnh phược.

    Có hành bộc, có hành phi bộc.

    Có hành cảnh bộc, có hành phi cảnh bộc.

    Có hành tương ưng bộc, có hành bất tương ưng bộc.

    Có hành bộc cảnh bộc, có hành cảnh bộc phi bộc.

    Có hành bộc tương ưng bộc, có hành tương ưng bộc phi  bộc.

    Có hành bất tương ưng bộc cảnh bộc, có hành bất tương ưng bộc phi cảnh bộc.

    Có hành phối, có hành phi phối.

    Có hành cảnh phối, có hành phi cảnh phối.

    Có hành tương ưng phối, có hành bất tương ưng phối.

    Có hành phối cảnh phối, có hành cảnh phối phi phối.

    Có hành phối tương ưng phối, có hành tương ưng phối phi phối.

    Có hành bất tương ưng phối cảnh phối, có hành bất tương ưng phối phi cảnh phối.

    Có hành cái, có hành phi cái.

    Có hành cảnh cái, có hành phi cảnh cái.

    Có hành tương ưng cái, có hành bất tương ưng cái.

    Có hành cái cảnh cái, có hành cảnh cái phi cái.

    Có hành cái tương ưng cái, có hành bất tương ưng cái cảnh cái.

    Có hành bất tương ưng cái cảnh cái, có hành bất tương ưng cái phi cảnh cái.

    Có hành khinh thị, có hành phi khinh thị.

    Có hành cảnh khinh thị, có hành phi cảnh khinh thị.

    Có hành tương ưng khinh thị, có hành bất tương ưng khinh thị.

    Có hành khinh thị cảnh khinh thị, có hành cảnh khinh thị phi khinh thị.

    Có hành bất tương ưng khinh thị cảnh khinh thị, có hành bất tương ưng khinh thị phi cảnh khinh thị.

    Có hành do thủ, có hành phi do thủ.

    Có hành thủ, có hành phi thủ.

    Có hành cảnh thủ, có hành phi cảnh thủ.

    Có hành tương ưng thủ, có hành bất tương ưng thủ.

    Có hành thủ cảnh thủ, có hành cảnh thu phi thủ.

    Có hành thủ tương ưng thủ, có hành tương ưng thủ phi  thủ.

    Có hành bất tương ưng thủ cảnh thủ, có hành bất tương ưng thủ phi cảnh thủ.

    Có hành phiền não, có hành phi phiền não.

    Có hành cảnh phiền não, có hành phi cảnh phiền não.

    Có hành phiền toái, có hành phi phiền toái.

    Có hành tương ưng phiền não, có hành bất tương ưng phiền não.

    Có hành phiền não cảnh phiền não, có hành cảnh phiền não phi cảnh phiền não.

    Có hành phiền não phiền toái, có hành phiền toái phi phiền não.

    Có hành phiền não tương ưng phiền não, có hành tương ưng phiền não phi phiền não.

    Có hành bất tương ưng phiền não cảnh phiền não, có hành bất tương ưng phiền não phi cảnh phiền não.

    Có hành đáng do kiến đạo đoạn trừ, có hành không đáng do kiến đạo đoạn trừ.

    Có hành đáng do tiến đạo đoạn trừ, có hành không đáng do tiến đạo đoạn trừ.

    Có hành hữu nhân đáng do kiến đạo đoạn trừ, có hành phi hữu nhân đáng do kiến đạo đoạn trừ.

    Có hành hữu nhân đáng do tiến đạo đoạn trừ, có hành phi hữu nhân đáng do tiến đạo đoạn trừ.

    Có hành hữu tầm, có hành vô tầm.

    Có hành hữu tứ, có hành vô tứ.

    Có hành hữu hỷ, có hành vô hỷ.

    Có hành câu hành hỷ, có hành phi câu hành hỷ.

    Có hành câu hành lạc, có hành phi câu hành lạc.

    Có hành câu hành xả, có hành phi câu hành xả.

    Có hành dục giới, có hành phi dục giới.

    Có hành sắc giới, có hành phi sắc giới.

    Có hành vô sắc giới, có hành phi vô sắc giới.

    Có hành hệ thuộc, có hành phi hệ thuộc.

    Có hành dẫn xuất, có hành phi dẫn xuất.

    Có hành cố định, có hành phi cố định.

    Có hành hữu thượng, có hành vô thượng.

    Có hành hữu tranh, có hành vô tranh.

    - Hành uẩn phân theo ba loại: Có hành thiện, có hành bất thiện, có hành vô ký... (trùng)... Hành uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    [67] HÀNH UẨN PHÂN THEO MỘT LOẠI: Hành tương ưng tâm.

    - Hành uẩn phân theo hai loại: Có hành hữu tranh, có hành vô tranh.

    - Hành uẩn phân theo ba loại: Có hành tương ưng thọ lạc, có hành tương ưng thọ khổ, có hành tương ưng thọ phi khổ phi lạc... (trùng)... có hành biết cảnh nội phần, có hành biết cảnh ngoại phần, có hành biết cảnh nội ngoại phần... (trùng) ...

    Hành uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    DỨT PHẦN CĂN NHỊ ÐỀ

    PHẦN CĂN TAM ÐỀ (TĪKAMŪLAKAṂ)

    [68] HÀNH UẨN PHÂN THEO MỘT LOẠI: Hành tương ưng tâm.

    Hành uẩn phân theo hai loại: Có hành nhân, có hành phi nhân.

    - Hành uẩn phân theo ba loại: Có hành thiện, có hành bất thiện, có hành vô ký... (trùng)... hành uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Hành uẩn phân theo một loại: Hành tương ưng tâm.

    - Hành uẩn phân theo hai loại: Có hành hữu tranh có hành vô tranh.

    - Hành uẩn phân theo ba loại: Có hành thiện, có hành bất thiện, có hành vô ký... (trùng)... hành uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Hành uẩn phân theo một loại: Hành tương ưng tâm.

    - Hành uẩn phân theo hai loại: Có hành là nhân có hành phi nhân.

    - Hành uẩn phân theo ba loại: Có hành tương ưng thọ lạc, có hành tương ưng thọ khổ, có hành tương ưng thọ phi khổ phi lạc... (trùng)... có hành biết cảnh nội phần, có hành biết cảnh ngoại phần, có hành biết cảnh nội ngoại phần... (trùng)... hành uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Hành uẩn phân theo một loại: Hành tương ưng tâm.

    - Hành uẩn phân theo hai loại: Có hành hữu tranh có hành vô tranh.

    - Hành uẩn phân theo ba loại: Có hành tương ưng thọ lạc, có hành tương ưng thọ khổ, có hành tương ưng thọ phi khổ phi lạc... (trùng)... có hành biết cảnh nội phần, có hành biết cảnh ngoại phần, có hành biết cảnh nội ngoại phần... (trùng)... hành uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    DỨT PHẦN CĂN TAM ÐỀ

    PHẦN LƯỠNG LỢI (UBHATOVADDHAKAṂ)

    [69] HÀNH UẨN PHÂN THEO MỘT LOẠI: Hành tương ưng tâm

    - Hành uẩn phân theo hai loại: Có hành nhân, có hành phi nhân.

    - Hành uẩn phân theo ba loại: Có hành thiện, có hành bất thiện, có hành vô ký... (trùng)... hành uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Hành uẩn phân theo một loại: Hành tương ưng tâm.

    - Hành uẩn phân theo hai loại: Có hành hữu nhân, có hành vô nhân.

    - Hành uẩn phân theo ba loại: Có hành tương ưng thọ lạc, có hành tương ưng thọ khổ, có hành tương ưng thọ phi khổ phi lạc... (trùng)...

    Hành uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Hành uẩn phân theo một loại: Hành tương ưng tâm.

    - Hành uẩn phân theo hai loại: Có hành tương ưng nhân, có hành bất tương ưng nhân.

    - Hành uẩn phân theo ba loại: Có hành dị thục, có hành dị thục nhân, có hành phi dị thục phi dị thục nhân... (trùng)... hành uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Hành uẩn phân theo một loại: Hành tương ưng tâm.

    - Hành uẩn phân theo hai loại: Có hành nhân hữu nhân, có hành hữu nhân phi nhân.

    - Hành uẩn phân theo ba loại: Có hành do thủ cảnh thủ, có hành phi do thủ cảnh thủ, có hành phi do thủ phi cảnh thủ... (trùng)... hành uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Hành uẩn phân theo một loại: Hành tương ưng tâm.

    - Hành uẩn phân theo hai loại: Có hành nhân tương ưng nhân, có hành tương ưng nhân phi nhân.

    - Hành uẩn phân theo ba loại: Có hành phiền toái cảnh phiền não, có hành phi phiền toái cảnh phiền não, có hành phi phiền toái phi cảnh phiền não... (trùng)... hành uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Hành uẩn phân theo một loại: Hành tương ưng tâm.

    - Hành uẩn phân theo hai loại: Có hành phi nhân hữu nhân, có hành phi nhân vô nhân.

    - Hành uẩn phân theo ba loại: Có hành hữu tầm hữu tứ, có hành vô tầm hữu tứ, có hành vô tầm vô tứ... (trùng)... hành uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Hành uẩn phân theo một loại: Hành tương ưng tâm.

    - Hành uẩn phân theo hai loại: Có hành hiệp thế, có hành siêu thế.

    - Hành uẩn phân theo ba loại: Có hành câu hành hỷ, có hành câu hành lạc, có hành câu hành xả... (trùng)... hành uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Hành uẩn phân theo một loại: Hành tương ưng tâm.

    - Hành uẩn phân theo hai loại: Có hành đáng vài tâm biết, có hành không đáng vài tâm biết.

    - Hành uẩn phân theo ba loại: Có hành đáng do kiến đạo đoạn trừ, có hành đáng do tiến đạo đoạn trừ, có hành không đáng do kiến đạo tiến đạo đoạn trừ... (trùng) ... hành uẩn phân theo mười loại là như vậy

    - Hành uẩn phân theo một loại: Hành tương ưng tâm.

    - Hành uẩn phân theo hai loại: Có hành lậu, có hành phi lậu.

    - Hành uẩn phân theo ba loại: Có hành hữu nhân đáng do kiến đạo đoạn trừ, có hành hữu nhân đáng do tiến đạo đoạn trừ, có hành phi hữu nhân đáng do kiến đạo tiến đạo đoạn trừ... (trùng)... hành uẩn phân theo mười loại là như vậy

    - Hành uẩn phân theo một loại: Hành tương ưng tâm.

    - Hành uẩn phân theo hai loại: Có hành cảnh lậu, có hành phi cảnh lậu.

    - Hành uẩn phân theo ba loại: Có hành nhân đến tích tập, có hành nhân đến tịch diệt, có hành phi nhân đến tích tập phi nhân đến tịch diệt ... (trùng)...

    Hành uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Hành uẩn phân theo một loại: Hành tương ưng tâm.

    - Hành uẩn phân theo hai loại: Có hành  tương ưng lậu, có hành bất tương ưng lậu.

    - Hành uẩn phân theo ba loại: Có hành hữu học, có hành vô học, có hành phi hữu học phi vô học... (trùng)... hành uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Hành uẩn phân theo một loại: Hành tương ưng tâm.

    - Hành uẩn phân theo hai loại: Có hành lậu cảnh lậu, có hành cảnh lậu phi lậu.

    - Hành uẩn phân theo ba loại: Có hành hy thiểu, có hành đáo đại, có hành vô lượng...(trùng)... hành uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Hành uẩn phân theo một loại: Hành tương ưng tâm.

    - Hành uẩn phân theo hai loại: Có hành lậu tương ưng lậu, có hành tương ưng lậu phi lậu.

    - Hành uẩn phân theo ba loại: Có hành cảnh hy thiểu, có hành cảnh đáo đại, có hành  cảnh vô lượng... (trùng)... hành uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Hành uẩn phân theo một loại: Hành tương ưng tâm.

    - Hành uẩn phân theo hai loại: Có hành bất tương ưng lậu cảnh lậu, có hành bất tương ưng lậu phi cảnh lậu.

    - Hành uẩn phân theo ba loại: Có hành biết cảnh hy thiểu, có hành biết cảnh đáo đại, có hành biết cảnh vô lượng... (trùng)... hành uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Hành uẩn phân theo một loại: Hành tương ưng tâm.

    - Hành uẩn phân theo hai loại: Có hành bất tương ưng lậu cảnh lậu, có hành bất tương ưng lậu phi cảnh lậu.

    - Hành uẩn phân theo ba loại: Có hành ty hạ, có hành trung bình, có hành tinh lương... (trùng)... hành uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Hành uẩn phân theo một loại: Hành tương ưng tâm.

    - Hành uẩn phân theo hai loại: Có hành triền, có hành phi triền.

    - Hành uẩn phân theo ba loại: Có hành cố định phần tà, có hành cố định phần chánh, có hành phi cố định... (trùng)... hành uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Hành uẩn phân theo một loại: Hành tương ưng tâm.

    - Hành uẩn phân theo hai loại: Có hành cảnh triền, có hành phi cảnh triền.

    - Hành uẩn phân theo ba loại: Có hành đạo thành cảnh, có hành đạo thành nhân, có hành đạo thành trưởng... (trùng)... hành uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Hành uẩn phân theo một loại: Hành tương ưng tâm.

    - Hành uẩn phân theo hai loại: Có hành tương ưng triền, có hành bất tương ưng triền.

    - Hành uẩn phân theo ba loại: Có hành hiện sanh, có hành vị sanh, có hành chuẩn sanh... (trùng)... hành uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Hành uẩn phân theo một loại: Hành tương ưng tâm.

    - Hành uẩn phân theo hai loại: Có hành triền cảnh triền, có hành cảnh triền phi triền.

    - Hành uẩn phân theo ba loại: Có hành quá khứ, có hành vị lai, có hành hiện tại... (trùng)... hành uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Hành uẩn phân theo một loại: Hành tương ưng tâm.

    - Hành uẩn phân theo hai loại: Có hành triền tương ưng triền, có hành tương ưng triền phi triền.

    - Hành uẩn phân theo ba loại: Có hành biết cảnh quá khứ, có hành biết cảnh vị lai, có hành biết cảnh hiện tại... (trùng)... hành uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Hành uẩn phân theo một loại: Hành tương ưng tâm.

    - Hành uẩn phân theo hai loại: Có hành bất tương ưng triền cảnh triền, có hành bất tương ưng triền phi cảnh triền.

    - Hành uẩn phân theo ba loại: Có hành nội phần, có hành ngoại phần, có hành nội ngoại phần... (trùng)... hành uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Hành uẩn phân theo một loại: Hành tương ưng tâm.

    - Hành uẩn phân theo hai loại: Có hành phược, có hành phi phược.

    - Hành uẩn phân theo ba loại: Có hành cảnh nội phần, có hành cảnh ngoại phần, có hành cảnh nội ngoại phần... (trùng)... hành uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    DỨT PHẦN LƯỠNG LỢI

    PHẦN PHÂN ÐA (BAHUVIDHAVĀRO)

    [70] HÀNH UẨN PHÂN THEO BẢY LOẠI: Có hành thiện, có hành bất thiện, có hành vô ký, có hành dục giới, có hành sắc giới, có hành vô sắc giới, có hành phi hệ thuộc. Hành uẩn phân theo bảy loại là như vậy.

    Mặt khác, hành uẩn phân theo bảy loại: Có hành tương ưng thọ lạc, có hành tương ưng thọ khổ, có hành tương ưng thọ phi khổ phi lạc... (trùng)... có hành biết cảnh nội phần, có hành biết cảnh ngoại phần, có hành biết cảnh nội ngoại phần, có hành dục giới, có hành sắc giới, có hành vô sắc giới, có hành phi hệ thuộc... (trùng)... Hành uẩn phân theo bảy loại là như vậy.

    [71] HÀNH UẨN PHÂN THEO HAI MƯƠI BỐN LOẠI: Hành uẩn do duyên nhãn xúc có thiện, có bất thiện, có vô ký, hành uẩn do duyên nhĩ xúc ... (trùng)... hành uẩn do duyên tỷ xúc... (trùng)... hành uẩn do duyên thiệt xúc... (trùng)... hành uẩn do duyên thân xúc... (trùng)... hành uẩn do duyên ý xúc có thiện, có bất thiện, có vô ký; tư sanh từ nhãn xúc, tư sanh từ ý xúc. Hành uẩn phân theo hai mươi bốn loại là như vậy.

    Mặt khác, hành uẩn phân theo hai mươi bốn loại: hành uẩn do duyên nhãn xúc có tương ưng lạc thọ, có tương ưng khổ thọ, có tương ưng phi khổ phi lạc thọ ... (trùng)... có biết cảnh nội phần, có biết cảnh ngoại phần, có biết cảnh nội ngoại phần, hành uẩn do duyên nhĩ xúc ... (trùng)... hành uẩn do duyên tỷ  xúc... (trùng)... hành uẩn do duyên thiệt xúc... (trùng)... hành uẩn do duyên thân xúc... (trùng)... hành uẩn do duyên ý xúc có biết cảnh nội phần, có biết cảnh ngoại phần, có biết cảnh nội ngoại phần; tư sanh từ nhãn xúc... (trùng)... tư sanh từ ý xúc. Hành uẩn phân theo hai mươi bốn loại là như vậy.

    [72] HÀNH UẨN PHÂN THEO BA MƯƠI LOẠI: hành uẩn do duyên nhãn xúc có dục giới, có sắc giới, có vô sắc giới, có phi hệ thuộc, hành uẩn do duyên nhĩ xúc... (trùng)... hành uẩn do duyên tỷ xúc... (trùng)... hành uẩn do duyên thiệt xúc... (trùng)... hành uẩn do duyên thân xúc... (trùng)... hành uẩn do duyên ý xúc có dục giới, có sắc giới, có vô sắc giới; có phi hệ thuộc; hành sanh từ nhãn xúc... (trùng)... hành sanh từ ý xúc... (trùng)... Hành uẩn phân theo ba mươi loại là như vậy.

    [73] HÀNH UẨN PHÂN THEO NHIỀU LOẠI: hành uẩn do duyên nhãn xúc có thiện, có bất thiện, có vô ký, có dục giới, có sắc giới, có vô sắc giới; có phi hệ thuộc; hành uẩn do duyên nhĩ xúc... (trùng)... hành uẩn do duyên tỷ xúc... (trùng)... hành uẩn do duyên thiệt xúc... (trùng)... hành uẩn do duyên thân xúc... (trùng)... hành uẩn do duyên ý xúc có thiện, có bất thiện, có vô ký, có dục giới, có sắc giới, có vô sắc giới; có phi hệ thuộc; tư sanh từ nhãn xúc... (trùng)... tư sanh từ ý xúc... (trùng)... Hành uẩn phân theo nhiều loại là như vậy.

    Mặt khác, hành uẩn phân theo nhiều loại: hành uẩn do duyên nhãn xúc có tuơng ưng thọ lạc, có tương ưng thọ khổ, có tương ưng thọ phi khổ phi lạc... (trùng)... có biết cảnh nội phần, có biết cảnh ngoại phần, có biết cảnh nội ngoại phần, có dục giới, có sắc giới, có vô sắc giới; có phi hệ thuộc; hành uẩn do duyên nhĩ xúc... (trùng)... hành uẩn do duyên tỷ xúc... (trùng)... hành uẩn do duyên thiệt xúc... (trùng)... hành uẩn do duyên thân xúc... (trùng)... hành uẩn do duyên ý xúc có biết cảnh nội phần, có biết cảnh ngoại phần, có biết cảnh nội ngoại phần; có dục giới, có sắc giới, có vô sắc giới; có phi hệ thuộc; tư sanh từ nhãn xúc... (trùng)... tư sanh từ ý xúc. Hành uẩn phân theo nhiều loại là như vậy.

    Ðây gọi là hành uẩn.

    DỨT PHẦN PHÂN ÐA

    THỨC UẨN (VINNĀNAKKHANDHO)

    Ở ÐÂY THẾ NÀO LÀ THỨC UẨN?

    [74] THỨC UẨN PHÂN THEO MỘT LOẠI: Thức tương ưng xúc.

    Thức uẩn phân theo hai loại: Có thức hữu nhân, có thức vô nhân.

    - Thức uẩn phân theo ba loại: Có thức thiện, có thức bất thiện, có thức vô ký.

    - Thức uẩn phân theo bốn loại: có thức dục giới, có thức sắc giới, có thức vô sắc giới; có thức phi hệ thuộc.

    - Thức uẩn phân theo năm loại: Có thức tương ưng lạc quyền, có thức tương ưng khổ quyền, có thức tương ưng hỷ quyền, có thức tương ưng ưu quyền có thức tương ưng xả quyền.

    - Thức phân theo sáu loại:  nhãn thức,  nhĩ thức, tỷ  thức, thiệt thức, thân thức, ý thức. Thức uẩn phân theo sáu loại là như vậy.

    - Thức uẩn phân theo bảy loại: nhãn thức ...(trùng)..., thân thức, ý giới thức, ý thức giới. Thức uẩn phân theo bảy loại là như vậy.

    - Thức uẩn phân theo tám loại: Nhãn xúc ...(trùng)... thân thức có câu hành lạc, có câu hành khổ, ý giới, ý thức giới. Thức uẩn phân theo tám loại là như vậy.

    - Thức uẩn phân theo chín loại: Nhãn thức ...(trùng)... thân thức, ý giới, ý thức giới, có thiện, có bất thiện, có vô ký. Thức uẩn phân theo chín loại là như vậy.

    - Thức uẩn phân theo mười loại: Nhãn thức ...(trùng)... thân thức có câu hành lạc, có câu hành khổ, ý giới, ý giới thức có thiện, có bất thiện, có vô ký. Thức uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    [75] THỨC UẨN PHÂN THEO MỘT LOẠI: Thức tương ưng xúc.

    - Thức uẩn phân theo hai loại: Có thức hữu nhân, có thức vô nhân.

    - Thức uẩn phân theo ba loại: Có thức tương ưng thọ lạc, có thức tương ưng thọ khổ, Có thức tương ưng thọ phi khổ phi lạc.Có thức dị thục, có thức dị thục nhân, có thức phi dị thục, phi dị thục nhân.

    Có thức do thủ cảnh thủ, có thức phi do thủ cảnh thủ, có thức phi do thủ phi cảnh thủ.

    Có thức phiền toái cảnh phiền não, có thức phi phiền toái cảnh phiền não, có thức phi phiền toái phi cảnh phiền não.

    Có thức hữu tầm hữu tứ, có thức vô tầm hữu tứ, có thức vô tầm vô tứ.

    Có thức câu hành hỷ, có thức câu hành lạc, có thức câu hành xả.

    Có thức đáng do kiến đạo đoạn trừ, Có thức đáng do tiến đạo đoạn trừ, có thức không đáng do kiến đạo tiến đạo đoạn trừ.

    Có thức hữu nhân đáng do kiến đạo đoạn trừ, Có thức hữu nhân đáng do tiến đạo đoạn trừ, Có thức phi hữu nhân đáng do kiến đạo tiến đạo đoạn trừ.

    Có thức nhân đến tích tập, có thức nhân đến tịch diệt, có thức là phi nhân đến tích tập phi nhân đến tịch diệt.

    Có thức hữu học, có thức vô học, có thức phi hữu học phi vô học.

    Có thức hy thiểu, có thức đáo đại, có thức vô lượng.

    Có thức biết cảnh hy thiểu, có thức biết cảnh đáo đại, có thức biết cảnh vô lượng.

    Có thức ty hạ, có thức trung bình, có thức tinh lương.

    Có thức cố định phần tà, có thức cố định phần chánh, có thức phi cố định.

    Có thức đạo thành cảnh, có thức đạo tành nhân, có thức đạo thành trưởng.

    Có thức hiện sanh, có thức vị sanh, có thức chuẩn sanh[4].

    Có thức biết cảnh quá khứ, có thức biết cảnh vị lai, có thức biết cảnh hiện tại.

    Có thức nội phần, có thức ngoại phần, có thức nội ngoại phần.

    Có thức biết cảnh nội phần, có thức biết cảnh ngoại phần, có thức biết cảnh nội ngoại phần...(trùng) ....

    Thức uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    PHẦN CĂN NHỊ ÐỀ (DUKAMŪLAKAṂ)

    [76] THỨC UẨN PHÂN THEO MỘT LOẠI: Thức tương ưng xúc.

    Thức uẩn phân theo hai loại: Có thức tương ưng nhân, có thức bất tương ưng   nhân.

    Có thức phi nhân hữu nhân, có thức phi nhân vô nhân.

    Có thức hiệp thế, có thức siêu thế.

    Có thức đáng vài tâm biết, có thức không đáng vài tâm biết.

    Có thức cảnh lậu, có thức phi cảnh lậu.

    Có thức tương ưng lậu, có thức bất tương ưng lậu.

    Có thức bất tương ưng lậu cảnh lậu, có thức bất tương ưng lậu phi cảnh lậu.

    Có thức cảnh triền, có thức phi cảnh triền.

    Có thức tương ưng triền, có thức bất tương ưng triền.

    Có thức bất tương ưng triền cảnh triền, có thức bất tương ưng triền phi cảnh triền.

    Có thức cảnh phược, có thức phi cảnh phược.

    Có thức tương ưng phược, có thức bất tương ưng phược.

    Có thức bất tương ưng phược cảnh phược, có thức bất tương ưng phược phi cảnh phược.

    Có thức cảnh bộc, có thức phi cảnh bộc.

    Có thức tương ưng bộc, có thức bất tương ưng bộc.

    Có thức bất tương ưng bộc cảnh bộc, có thức bất tương ưng bộc phi cảnh bộc.

    Có thức cảnh phối, có thức phi cảnh phối.

    Có thức tương ưng phối, có thức bất tương ưng phối.

    Có thức bất tương ưng phối cảnh phối, có thức bất tương ưng phối phi cảnh phối.

    Có thức cảnh cái, có thức phi cảnh cái.

    Có thức tương ưng cái, có thức bất tương ưng cái.

    Có thức bất tương ưng cái cảnh cái, có thức bất tương ưng cái phi cảnh cái.

    Có thức cảnh khinh thị, có thức phi cảnh khinh thị.

    Có thức tương ưng khinh thị, có thức bất tương ưng khinh thị.

    Có thức bất tương ưng khinh thị cảnh khinh thị, có thức bất tương ưng khinh thị phi cảnh khinh thị.

    Có thức do thủ, có thức do phi thủ.

    Có thức cảnh thủ, có thức phi cảnh thủ.

    Có thức tương ưng thủ, có thức bất tương ưng thủ.

    Có thức bất tương ưng thủ cảnh thủ, có thức bất tương ưng thủ phi cảnh thủ.

    Có thức cảnh phiền não, có thức phi cảnh phiền não.

    Có thức phiền toái, có thức phi phiền toái.

    Có thức tương ưng phiền não, có thức bất tương ưng phiền não.

    Có thức bất tương ưng phiền não cảnh phiền não, có thức bất tương ưng phiền não phi cảnh phiền não.

    Có thức đáng do kiến đạo đoạn trừ, có thức không đáng do kiến đạo đoạn trừ.

    Có thức đáng do tiến đạo đoạn trừ, có thức không đáng do tiến đạo đoạn trừ.

    Có thức hữu nhân đáng do kiến đạo đoạn trừ, có thức phi hữu nhân đáng do kiến đạo đoạn trừ.

    Có thức hữu nhân đáng do tiến đạo đoạn trừ, có thức phi hữu nhân đáng do tiến đạo đoạn trừ.

    Có thức hữu tầm, có thức vô tầm.

    Có thức hữu tứ, có thức vô tứ.

    Có thức hữu hỷ, có thức vô hỷ.

    Có thức câu hành hỷ, có thức phi câu hành hỷ.

    Có thức câu hành lạc, có thức phi câu hành lạc.

    Có thức câu hành xả, có thức phi câu hành xả.

    Có thức dục giới, có thức phi dục giới.

    Có thức sắc giới, có thức phi sắc giới.

    Có thức vô sắc giới, có thức phi vô sắc giới.

    Có thức hệ thuộc, có thức phi hệ thuộc.

    Có thức dẫn xuất, có thức phi dẫn xuất.

    Có thức cố định, có thức phi cố định.

    Có thức hữu thượng, có thức vô thượng.

    Có thức hữu tranh, có thức vô tranh.

    - Thức uẩn phân theo ba loại: Có thức thiện, có thức bất thiện, có thức vô ký...(trùng)... Thức uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    [77] THỨC UẨN PHÂN THEO MỘT LOẠI: Thức tương ưng xúc.

    - Thức uẩn phân theo hai loại: Có thức hữu tranh, có thức vô tranh.

    - Thức uẩn phân theo ba loại: Có thức tương ưng thọ lạc, có thức tương ưng thọ khổ, có thức tương ưng thọ phi khổ phi lạc... (trùng)... có thức biết cảnh nội phần, có thức biết cảnh ngoại phần, có thức biết cảnh nội ngoại phần ... (trùng) ...

    Thức uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    DỨT PHẦN CĂN NHỊ ÐỀ

    PHẦN CĂN TAM ÐỀ (TIKAMŪLAKAṂ)

    [78] THỨC UẨN PHÂN THEO MỘT LOẠI: Thức tương ưng xúc.

    Thức uẩn phân theo hai loại: Có thức hữu nhân, có thức vô nhân.

    - Thức uẩn phân theo ba loại: Có thức thiện, có thức bất thiện, có thức vô ký... (trùng)... thức uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thức uẩn phân theo một loại: Thức tương ưng xúc.

    - Thức uẩn phân theo hai loại: Có thức hữu tranh có thức vô tranh.

    - Thức uẩn phân theo ba loại: Có thức thiện, có thức bất thiện, có thức vô ký... (trùng)... Thức uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thức uẩn phân theo một loại: Thức tương ưng xúc.

    - Thức uẩn phân theo hai loại: Có thức hữu nhân có thức vô nhân.

    - Thức uẩn phân theo ba loại: Có thức tương ưng thọ lạc, có thức tương ưng thọ khổ, có thức tương ưng thọ phi khổ phi lạc... (trùng)... có thức biết cảnh nội phần, có thức biết cảnh ngoại phần, có thức biết cảnh nội ngoại phần... (trùng)... Thức uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thức uẩn phân theo một loại: Thức tương ưng xúc.

    - Thức uẩn phân theo hai loại: Có thức hữu tranh có thức vô tranh.

    - Thức uẩn phân theo ba loại: Có thức tương ưng thọ lạc, có thức tương ưng thọ khổ, có thức tương ưng thọ phi khổ phi lạc... (trùng)... có thức biết cảnh nội phần, có thức biết cảnh ngoại phần, có thức biết cảnh nội ngoại phần... (trùng)... Thức uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    DỨT PHẦN CĂN TAM ÐỀ

    PHẦN LƯỠNG LỢI (UBHATOVADDHAKAṂ)

    [79] THỨC UẨN PHÂN THEO MỘT LOẠI: Thức tương ưng xúc

    - Thức uẩn phân theo hai loại: Có thức hữu nhân, có thức vô nhân.

    - Thức uẩn phân theo ba loại: Có thức thiện, có thức bất thiện, có thức vô ký... (trùng)... thức uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thức uẩn phân theo một loại: Thức tương ưng xúc.

    - Thức uẩn phân theo hai loại: Có thức tương ưng nhân, có thức bất tương ưng nhân.

    - Thức uẩn phân theo ba loại: Có thức tương ưng thọ lạc, có thức tương ưng thọ khổ, có thức tương ưng thọ phi khổ phi lạc... (trùng)...

    Thức uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thức uẩn phân theo một loại: Thức tương ưng xúc.

    - Thức uẩn phân theo hai loại: Có thức phi nhân hữu nhân, có thức phi nhân vô nhân.

    - Thức uẩn phân theo ba loại: Có thức dị thục, có thức dị thục nhân, có thức phi dị thục phi dị thục nhân... (trùng)... Thức uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thức uẩn phân theo một loại: Thức tương ưng xúc.

    - Thức uẩn phân theo hai loại: Có thức hiệp thế, có thức siêu thế.

    - Thức uẩn phân theo ba loại: Có thức do thủ cảnh thủ, có thức phi do thủ cảnh thủ, có thức phi do thủ phi cảnh thủ... (trùng)... Thức uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thức uẩn phân theo một loại: Thức tương ưng xúc.

    - Thức uẩn phân theo hai loại: Có thức đáng vài tâm biết, có thức không đáng vài tâm biết.

    - Thức uẩn phân theo ba loại: Có thức phiền toái cảnh phiền não, có thức phi phiền toái cảnh phiền não, có thức phi phiền toái phi cảnh phiền não... (trùng)... Thức uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thức uẩn phân theo một loại: Thức tương ưng xúc.

    - Thức uẩn phân theo hai loại: Có thức cảnh lậu, có thức phi cảnh lậu.

    - Thức uẩn phân theo ba loại: Có thức hữu tầm hữu tứ, có thức vô tầm hữu tứ, có thức vô tầm vô tứ... (trùng)... thức uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thức uẩn phân theo một loại: Thức tương ưng xúc.

    - Thức uẩn phân theo hai loại: Có thức tương ưng lậu, có thức bất tương ưng lậu.

    - Thức uẩn phân theo ba loại: Có thức câu thức hỷ, có thức câu thức lạc, có thức câu thức xả... (trùng)... Thức uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thức uẩn phân theo một loại: Thức tương ưng xúc.

    - Thức uẩn phân theo hai loại: Có thức bất tương ưng lậu cảnh lậu, có thức bất tương ưng lậu phi cảnh lậu.

    - Thức uẩn phân theo ba loại: Có thức đáng do kiến đạo đoạn trừ, có thức đáng do tiến đạo đoạn trừ, có thức không đáng do kiến đạo tiến đạo đoạn trừ... (trùng) ... Thức uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thức uẩn phân theo một loại: Thức tương ưng xúc.

    - Thức uẩn phân theo hai loại: Có thức cảnh triền, có thức phi cảnh triền.

    - Thức uẩn phân theo ba loại: Có thức hữu nhân đáng do kiến đạo đoạn trừ, có thức hữu nhân đáng do tiến đạo đoạn trừ, có thức phi hữu nhân đáng do kiến đạo tiến đạo đoạn trừ... (trùng)... Thức uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thức uẩn phân theo một loại: Thức tương ưng xúc.

    - Thức uẩn phân theo hai loại:. Có thức tương ưng triền, có thức bất tương ưng triền.

    - Thức uẩn phân theo ba loại: Có thức nhân đến tích tập, có thức nhân đến tịch diệt, có thức phi nhân đến tích tập phi nhân đến tịch diệt... (trùng)...

    Thức uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thức uẩn phân theo một loại: Thức tương ưng xúc.

    - Thức uẩn phân theo hai loại: Có thức bất tương ưng triền cảnh triền, có thức bất tương ưng triền phi cảnh triền.

    - Thức uẩn phân theo ba loại: Có thức hữu học, có thức vô học, có thức phi hữu học phi vô học... (trùng)... Thức uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thức uẩn phân theo một loại: Thức tương ưng xúc.

    - Thức uẩn phân theo hai loại: Có thức cảnh phược, có thức phi cảnh phược.

    - Thức uẩn phân theo ba loại: Có thức hy thiểu, có thức đáo đại, có thức vô lượng... (trùng)... Thức uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thức uẩn phân theo một loại: Thức tương ưng xúc.

    - Thức uẩn phân theo hai loại: Có thức tương ưng phược, có thức bất tương ưng phược.

    - Thức uẩn phân theo ba loại: Có thức biết cảnh hy thiểu, có thức biết cảnh đáo đại, có thức biết cảnh vô lượng... (trùng)... Thức uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thức uẩn phân theo một loại: Thức tương ưng xúc.

    - Thức uẩn phân theo hai loại: Có thức bất tương ưng phược cảnh phược, có thức bất tương ưng phược phi cảnh phược.

    - Thức uẩn phân theo ba loại: Có thức ty hạ, có thức trung bình, có thức tinh lương... (trùng)... Thức uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thức uẩn phân theo một loại: Thức tương ưng xúc.

    - Thức uẩn phân theo hai loại: Có thức cảnh bộc, có thức phi cảnh bộc.

    - Thức uẩn phân theo ba loại: Có thức cố định phần tà, có thức cố định phần chánh, có thức phi cố định... (trùng)... Thức uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thức uẩn phân theo một loại: Thức tương ưng xúc.

    - Thức uẩn phân theo hai loại: Có thức tương ưng bộc, có thức bất tương ưng bộc.

    - Thức uẩn phân theo ba loại: Có thức đạo thành cảnh, có thức đạo thành nhân, có thức đạo thành trưởng...(trùng)... thức uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thức uẩn phân theo một loại: Thức tương ưng xúc.

    - Thức uẩn phân theo hai loại: Có thức bất tương ưng bộc cảnh bộc, có thức bất tương ưng bộc phi cảnh bộc.

    - Thức uẩn phân theo ba loại: Có thức hiện sanh, có thức vị sanh, có thức chuẩn sanh... (trùng)... Thức uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thức uẩn phân theo một loại: Thức tương ưng xúc.

    - Thức uẩn phân theo hai loại: Có thức cảnh phối, có thức phi cảnh phối.

    - Thức uẩn phân theo ba loại: Có thức quá khứ, có thức vị lai, có thức hiện tại...(trùng)... thức uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thức uẩn phân theo một loại: Thức tương ưng xúc.

    - Thức uẩn phân theo hai loại: Có thức tương ưng phối, có thức bất tương ưng phối.

    - Thức uẩn phân theo ba loại: Có thức biết cảnh quá khứ, có thức biết cảnh vị lai, có thức biết cảnh hiện tại... (trùng)... Thức uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thức uẩn phân theo một loại: Thức tương ưng xúc.

    - Thức uẩn phân theo hai loại: Có thức bất tương ưng phối cảnh phối, có thức bất tương ưng phối phi cảnh phối.

    - Thức uẩn phân theo ba loại: Có thức nội phần, có thức ngoại phần, có thức nội ngoại phần... (trùng)... Thức uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    - Thức uẩn phân theo một loại: Thức tương ưng xúc.

    - Thức uẩn phân theo hai loại: Có thức cảnh cái, có thức phi cảnh cái.

    - Thức uẩn phân theo ba loại: Có thức biết cảnh nội phần, có thức biết cảnh ngoại phần, có thức biết cảnh nội ngoại phần... (trùng)... Thức uẩn phân theo mười loại là như vậy.

    DỨT PHẦN LƯỠNG LỢI

    PHẦN PHÂN ÐA (BAHUVIDHAVĀRO)

    [80] THỨC UẨN PHÂN THEO BẢY LOẠI: Có thức thiện, có thức bất thiện, có thức vô ký, có thức dục giới, có thức sắc giới, có thức vô sắc giới, có thức phi hệ thuộc. Thức uẩn phân theo bảy loại là như vậy.

    Mặt khác, thức uẩn phân theo bảy loại: Có thức tương ưng thọ lạc, có thức tương ưng thọ khổ, có thức tương ưng phi khổ phi lạc... (trùng)... có thức biết cảnh nội phần, có thức biết cảnh ngoại phần, có thức biết cảnh nội ngoại phần, có thức dục giới, có thức sắc giới, có thức vô sắc giới, có thức phi hệ thuộc. Thức uẩn phân theo bảy loại là như vậy.

    [81] THỨC UẨN PHÂN THEO HAI MƯƠI BỐN LOẠI: Thức uẩn do duyên nhãn xúc có thiện, có bất thiện, có vô ký, thức uẩn do duyên nhĩ xúc... (trùng)... thức uẩn do duyên tỷ xúc... (trùng)... thức uẩn do duyên thiệt xúc... (trùng)... thức uẩn do duyên thân xúc...(trùng)... thức uẩn do duyên ý xúc có thiện, có bất thiện, có vô ký; nhãn thức... (trùng)... ý thức. Thức uẩn phân theo hai mươi bốn loại là như vậy.

    Mặt khác, thức uẩn phân theo hai mươi bốn loại: thức uẩn  do duyên nhãn xúc có tương ưng lạc thọ, có tương ưng khổ thọ, có tương ưng phi khổ phi lạc thọ ... (trùng)... có biết cảnh nội phần, có biết cảnh ngoại phần, có biết cảnh nội ngoại phần, thức uẩn do duyên nhĩ xúc... (trùng)... thức uẩn do duyên tỷ xúc... (trùng)... thức uẩn do duyên thiệt xúc... (trùng)... thức uẩn do duyên thân xúc... (trùng)... thức uẩn do duyên ý xúc có biết cảnh nội phần, có biết cảnh ngoại phần, có biết cảnh nội ngoại phần; nhãn thức... (trùng)... ý thức. Thức uẩn phân theo hai mươi bốn loại là như vậy.

    [72] THỨC UẨN PHÂN THEO BA MƯƠI LOẠI: Thức uẩn do duyên nhãn xúc có dục giới, có sắc giới, có vô sắc giới, có phi hệ thuộc, thức uẩn do duyên nhĩ xúc... (trùng)... thức uẩn do duyên tỷ xúc... (trùng)... thức uẩn do duyên thiệt xúc... (trùng)... thức uẩn do duyên thân xúc... (trùng)... thức uẩn do duyên ý xúc có dục giới, có sắc giới, có vô sắc giới; có phi hệ thuộc; nhãn thức... (trùng)... ý thức. Thức uẩn phân theo ba mươi loại là như vậy.

    [83] THỨC UẨN PHÂN THỨC NHIỀU LOẠI: Thức uẩn do duyên nhãn xúc có thiện, có bất thiện, có vô ký, có dục giới, có sắc giới, có vô sắc giới; có phi hệ thuộc; thức uẩn do duyên nhĩ xúc... (trùng)... thức uẩn do duyên tỷ xúc... (trùng)... thức uẩn do duyên thiệt xúc... (trùng)... thức uẩn do duyên thân xúc... (trùng)... thức uẩn do duyên ý xúc có thiện, có bất thiện, có vô ký, có dục giới, có sắc giới, có vô sắc giới; có phi hệ thuộc; nhãn thức... (trùng)... ý thức. Thức uẩn phân theo nhiều loại là như vậy.

    Mặt khác, thức uẩn phân theo nhiều loại: Thức uẩn do duyên nhãn xúc có tuơng ưng thọ lạc, có tương ưng thọ khổ, có tương ưng thọ phi khổ phi lạc... (trùng)... có biết cảnh nội phần, có biết cảnh ngoại phần, có biết cảnh nội ngoại phần, có dục giới, có sắc giới, có vô sắc giới; có phi hệ thuộc; thức uẩn do duyên nhĩ xúc... (trùng)... thức uẩn do duyên tỷ xúc... (trùng)... thức uẩn do duyên thiệt xúc... (trùng)... thức uẩn do duyên thân xúc... (trùng)... thức uẩn do duyên ý xúc có biết cảnh nội phần, có biết cảnh ngoại phần, có biết cảnh nội ngoại phần; có dục giới, có sắc giới, có vô sắc giới; có phi hệ thuộc; nhãn thức... (trùng)... ý thức. Thức uẩn phân theo nhiều loại là như vậy.

    DỨT PHẦN PHÂN ÐA

    DỨT PHÂN TÍCH THEO VI DIỆU PHÁP

    -oo0oo-

    [49] Ứng tri: Viññeyya, đáng bị biết bởi. Sắc nhãn ứng tri: cakkhuvinneyyam rūpam: Sắc đáng bị mắt thấy v.v...

    [50] Quyền - Indriya; nhãn quyền (cakkhudriya): khả năng giới hạn của mắt v.v...

    [51] Hữu đối chiếu - Sappatigha ; sắc có đối tượng.

    [52] Do kiến đạo đoạn trừ - dassanena pahātabbā, là tưởng bất thiện mà đáng bị đoạn trừ bởi trí Sơ đạo hay Tu Ðà Hườn đạo.

    [53] Do tiến đạo đoạn trừ - bhāvanāya pahātabbā, là tưởng bất thiện mà đáng bị đoạn trừ bởi trí Nhị đạo, Tam đạo và Tứ đạo.

    [54] Tưởng trong bất thiện và thiện hiệp thế là nghiệp đưa đến quả luân hồi, nên gọi là tưởng đến tích tập (ācayagāmī vedana).

    [55] Tưởng trong thiện siêu thế (đạo) là nhân đưa đến quả Níp Bàn, dứt luân hồi, nên gọi là tưởng nhân đến tịch diệt (apacayyagāmī vedanā)

    [56] Kenaci vinneyo, là loại tưởng chỉ có một số tâm biết thôi, thí dụ: Tưởng siêu thế chỉ có tâm đổng lực dục giới hợp trí biết .v.v...

    [57] Kenaci na vinneyo, là loại tưởng không được một số tâm biết. Thí dụ: Tưởng siêu thể, tâm bất thiện không biết được .v.v...

    [58] Parāmattha - Cảnh khinh thị, là ám chỉ đối tượng của tà kiến. Parāmāsa (khinh thị) là tà kiến.

    [59] Pariyāpanna, hệ thuộc, liên quan luân hồi,. Ở đây chỉ cho pháp hiệp thế.

    [60] Niyyanika, dẫn xuất, đem khỏi luân hồi. Ở đây chỉ cho phép siêu thế.

    [61] Niyata, pháp cố định, là tưởng trong tâm thiện hay bất thiện mà nhất định sanh quả.

    [62] Sa-uttara, hữu thượng, pháp còn tương đối, còn có pháp cao hơn, tức là chỉ cho pháp hiệp thế.

    [63] Sarana (sa + rana) , pháp có sự rối loạn, đấu tranh, nên gọi là pháp hữu tranh, tức là chỉ có bất thiện.

    [64] Tưởng dị thục (vipākavedanā), tưởng uẩn thuộc tâm quả.

    [65] Tưởng dị thục nhân (Vipākadhamma), tưởng uẩn thuộc pháp nhan, tức là tưởng trong tâm thiện và tâm bất thiện.

    [66] Câu hành lạc - Sukhasahagata, tức là đồng sanh với lạc tưởng.

    [67] Câu hành khổ - dhukkhasahagata, tức là đồng sanh với khổ tưởng.

    [68] Uppanno - Hiện sanh, là tưởng uẩn hiệp trong 121 tâm đang sanh khởi.

    [69] Anuppanno - Vị sanh, là tưởng uẩn sẽ sanh và cũng chưa chắc gì sanh ra, như là tưởng uẩn trong tâm thiện và tâm tố.

    [70] Uppādi - Chuẩn sanh-, là tưởng uẩn sẵn sàng sanh ra, như là tưởng uẩn trong tâm quả, vì rằng đã có nhân tố.

    [71] Tưởng phi hệ thuộc (apariyāpannā) là chỉ do Tưởng uẩn Siêu thế (lokuttara).

    ---

    [1] Hành phi hệ thuộc - apariyāpanna, là chỉ cho hành uẩn siêu thế.

    [2] Năm mươi sở hữu tâm (cetasika) ngoài thọ và tưởng, được xem là hành uẩn, trong đó Tư tâm sở (cetanācetasika) được kể là căn của hành uẩn.

    [3] Xem chú thích ở phần tưởng uẩn: hiện sanh, vị sanh , chuẩn sanh.

    [4] Xem chú thích: Hiện sanh , vị sanh, chuẩn sanh trong phần tưởng uẩn.

    Trang Website được thành lập và quản lý bởi các cận sự nam, cận sự nữ trong Phật Giáo. Mục đích nhằm lưu trữ, số hoá kinh sách và tài liệu Phật Giáo Nguyên Thuỷ - Theravāda.