10 Hạng người sống tại gia

bo thi ba la mat

Người tại gia sinh sống bằng sức lao động của mình, để tạo ra của cải rồi hưởng thụ của cải ấy trong cuộc sống hằng ngày, có những điều đáng chê trách và đáng ca tụng. Trong kinh Kāmabhogīsutta(1), Ðức Phật dạy ông phú hộ Anāthapiṇḍika có đoạn: “Này phú hộ, có 10 hạng người sống tại gia:

1- Hạng người tại gia lao động tạo ra của cải không hợp pháp, làm khổ chúng sinh; khi có được của cải rồi, không biết sử dụng của cải để nuôi nấng mình cho được an lạc; và cũng không biết đem của cải làm phước thiện bố thí giúp đỡ mọi người, mọi chúng sinh.

Hạng người tại gia này đáng chê trách 3 điều:

– Chê trách: Tạo ra của cải một cách phi pháp, làm khổ chúng sinh.

– Chê trách: Không biết nuôi nấng mình được an lạc.

– Chê trách: Không biết làm phước thiện bố thí.

2- Hạng người tại gia lao động tạo ra của cải không hợp pháp, làm khổ chúng sinh; khi có được của cải rồi, biết sử dụng của cải để nuôi nấng mình được an lạc, nhưng không biết đem của cải làm phước thiện bố thí giúp đỡ mọi người, mọi chúng sinh. Hạng người tại gia này đáng chê trách 2 điều, đáng ca tụng 1 điều:

– Chê trách: Tạo ra của cải một cách phi pháp, làm khổ chúng sinh.

– Chê trách: Không biết làm phước thiện bố thí.

– Ca tụng: Biết sử dụng của cải nuôi nấng mình được an lạc.

3- Hạng người tại gia lao động tạo ra của cải không hợp pháp, làm khổ chúng sinh; khi có được của cải rồi, biết sử dụng của cải để nuôi nấng mình cho được an lạc; và biết đem của cải làm phước thiện bố thí giúp đỡ mọi người, mọi chúng sinh. Hạng người tại gia này đáng chê trách 1 điều, đáng ca tụng 2 điều:

– Chê trách: Tạo ra của cải một cách phi pháp, làm khổ chúng sinh.

– Ca tụng: Biết sử dụng của cải nuôi nấng mình được an lạc.

– Ca tụng: Biết đem của cải làm phước thiện bố thí.

4- Hạng người tại gia lao động tạo ra của cải không hợp pháp và hợp pháp, làm khổ chúng sinh và không làm khổ chúng sinh; khi có được của cải rồi, không biết sử dụng của cải để nuôi nấng mình cho được an lạc; và cũng không biết đem của cải làm phước thiện bố thí giúp đỡ mọi người, mọi chúng sinh. Hạng người tại gia này đáng chê trách 3 điều, đáng ca tụng 1 điều:

– Chê trách: Tạo ra của cải một cách phi pháp, làm khổ chúng sinh.

– Chê trách: Không biết nuôi nấng mình được an lạc.

– Chê trách: Không biết làm phước thiện bố thí.

– Ca tụng: Tạo ra của cải một cách hợp pháp, không làm khổ chúng sinh.

5- Hạng người tại gia lao động tạo ra của cải không hợp pháp và hợp pháp, làm khổ chúng sinh và không làm khổ chúng sinh; khi có được của cải rồi, biết sử dụng của cải để nuôi nấng mình cho được an lạc; nhưng không biết đem của cải làm phước thiện bố thí giúp đỡ mọi người, mọi chúng sinh. Hạng người tại gia này đáng chê trách 2 điều, đáng ca tụng 2 điều:

– Chê trách: Tạo ra của cải một cách phi pháp, làm khổ chúng sinh.

– Chê trách: Không biết làm phước thiện bố thí.

– Ca tụng: Tạo ra của cải một cách hợp pháp, không làm khổ chúng sinh.

– Ca tụng: Biết sử dụng của cải nuôi nấng mình được an lạc.

6- Hạng người tại gia lao động tạo ra của cải không hợp pháp và hợp pháp, làm khổ chúng sinh và không làm khổ chúng sinh; khi có được của cải rồi, biết sử dụng của cải để nuôi nấng mình cho được an lạc; và biết đem của cải làm phước thiện bố thí giúp đỡ mọi người, mọi chúng sinh. Hạng người tại gia này đáng chê trách 1 điều, đáng ca tụng 3 điều:

– Chê trách: Tạo ra của cải một cách phi pháp, làm khổ chúng sinh.

– Ca tụng: Tạo ra của cải một cách hợp pháp, không làm khổ chúng sinh.

– Ca tụng: Biết sử dụng của cải nuôi nấng mình được an lạc.

– Ca tụng: Biết đem của cải làm phước thiện bố thí.

7- Hạng người tại gia lao động tạo ra của cải hợp pháp, không làm khổ chúng sinh; khi có được của cải rồi, không biết sử dụng của cải để nuôi nấng mình cho được an lạc, và cũng không biết đem của cải làm phước thiện bố thí giúp đỡ mọi người, mọi chúng sinh. Hạng người tại gia này đáng chê trách 2 điều và đáng ca tụng 1 điều:

– Ca tụng: Tạo ra của cải một cách hợp pháp, không làm khổ chúng sinh.

– Chê trách: Không biết nuôi nấng mình được an lạc.

– Chê trách: Không biết làm phước thiện bố thí.

8- Hạng người tại gia lao động tạo ra của cải hợp pháp, không làm khổ chúng sinh; khi có được của cải rồi, biết sử dụng của cải để nuôi nấng mình cho được an lạc, nhưng không biết đem của cải làm phước thiện bố thí giúp đỡ mọi người, mọi chúng sinh. Hạng người tại gia này đáng chê trách 1 điều và đáng ca tụng 2 điều:

– Ca tụng: Tạo ra của cải một cách hợp pháp, không làm khổ chúng sinh.

– Ca tụng: Biết sử dụng của cải nuôi nấng mình được an lạc.

– Chê trách: Không biết làm phước thiện bố thí.

9- Hạng người tại gia lao động tạo ra của cải hợp pháp, không làm khổ chúng sinh; khi có được của cải rồi, biết sử dụng của cải để nuôi nấng mình cho được an lạc; và cũng biết đem của cải làm phước thiện bố thí giúp đỡ mọi người, mọi chúng sinh; nhưng tâm còn tham đắm say mê, bị ràng buộc trong dục lạc ngũ trần; không thấy rõ tội lỗi của ngũ trần, không có trí tuệ cứu giúp mình giải thoát sự ràng buộc của ngũ trần. Hạng người tại gia này đáng chê trách 1 điều và đáng ca tụng 3 điều:

– Ca tụng: Tạo ra của cải một cách hợp pháp, không làm khổ chúng sinh.

– Ca tụng: Biết sử dụng của cải nuôi nấng mình được an lạc.

– Ca tụng: Biết đem của cải làm phước thiện bố thí.

– Chê trách: Là người có tâm tham đắm, say mê, bị ràng buộc trong dục lạc ngũ trần, không thấy rõ tội lỗi của ngũ trần, không có trí tuệ cứu giúp mình giải thoát sự ràng buộc của ngũ trần.

10- Hạng người tại gia lao động tạo ra của cải hợp pháp, không làm khổ chúng sinh; khi có được của cải rồi, biết sử dụng của cải để nuôi nấng mình cho được an lạc; và biết đem của cải làm phước thiện bố thí giúp đỡ mọi người, mọi chúng sinh; đặc biệt tâm không tham đắm say mê, không bị ràng buộc trong dục lạc ngũ trần, có trí tuệ thiền tuệ thấy rõ thực tánh các pháp, không bị ràng buộc trong ngũ trần và không chấp thủ trong ngũ trần. Hạng người tại gia này đáng ca tụng đầy đủ 4 điều:

– Ca tụng: Tạo ra của cải một cách hợp pháp, không làm khổ chúng sinh.

– Ca tụng: Biết sử dụng của cải nuôi nấng mình được an lạc.

– Ca tụng: Biết đem của cải làm phước thiện bố thí.

– Ca tụng: Là người không có tâm tham đắm, say mê, không bị ràng buộc trong dục lạc ngũ trần, có trí tuệ thấy tội lỗi của ngũ trần, có trí tuệ thiền tuệ thấy rõ thực tánh các pháp, không bị ràng buộc trong ngũ trần và không chấp thủ trong ngũ trần.

Ghi chú:

 1 Aṅgattaranikāya, Dasakanipāta, kinh Kāmabhogīsutta.

Trích: Tìm hiểu PHƯỚC BỐ THÍ (Trang 313 – 319) (Tỳ Khưu Hộ Pháp)