Niệm phước thiện bố thí (Cāgānussati)

đức phật

Cāgānussati: Niệm phước bố thí của mình là một trong 10 đề mục niệm (anussati), cũng là một trong 40 đề mục thiền định. Đề mục niệm phước bố thí có đối tượng là phước bố thí, mà mình đã tạo một cách hoàn toàn trong sạch, không bị tâm keo kiệt nơi vật thí, cũng không bị ô nhiễm bởi phiền não, nhất là tham ái, ngã mạn, tà kiến nương nhờ nơi phước bố thí ấy. Cho nên, phước bố thí này cần hội đủ 3 chi:

1- Vật thí: Vật thí mà thí chủ có được hợp với thiện pháp.

2- Tác ý bố thí: Tác ý thiện tâm trong sạch cả 3 thời: Hoan hỉ trước khi bố thí, hoan hỉ đang khi bố thí và hoan hỉ sau khi đã bố thí xong.

3- Phước bố thí: Thiện tâm trong sạch, không bị tâm keo kiệt nơi vật thí, cũng không có phiền não, nhất là tham ái, ngã mạn, tà kiến nương nhờ nơi phước bố thí ấy. Hành giả tiến hành đề mục niệm phước bố thí của mình đã tạo, trải qua thời gian dù gần, dù xa lâu ngày, lâu năm, miễn sao còn ghi nhớ rõ ràng và sâu sắc về phước bố thí ấy.

Trong hiện tại, hành giả có tâm hoan hỉ bố thí trong mọi thời gian, mọi nơi chốn, thường phát nguyện rằng: “Nếu có người thọ thí, thì tôi hoan hỉ san sẻ một phần của cải để làm phước bố thí”.

Hành giả có tác ý thiện tâm trước khi bố thí như vậy, nên diệt được tâm keo kiệt trong của cải của mình và hành giả có đức tin nơi nghiệp và quả của nghiệp, hiểu rõ quả báu của bố thí, nên nhận thức rằng: “Phước bố thí quý hơn các châu báu, nên giữ gìn cho được tinh khiết, để cho phước bố thí trở thành pháp hạnh bố thí ba la mật, thì tâm tham ái, ngã mạn, tà kiến không nương nhờ được nơi phước bố thí ấy”. Hành giả tiến hành đề mục niệm phước bố thí của mình, niệm tưởng rằng:

“Lābhā vata me! Suladdhaṃ vata me! Yo’haṃ maccheramalapariyuṭṭhitāya pajāya vigatamaccherena cetasā viharāmi, muttacāgo, payatapāṇi vossaggarato yacayogo dānasaṃvibhāgarato”(1).

(Lợi ích cho ta biết dường nào! Ta được sinh làm người, gặp được Phật giáo, thật là một điều diễm phúc cho ta! Khi chúng sinh bị tham, sân, si làm cho tâm ô nhiễm, tâm keo kiệt trong của cải của mình, nên không làm phước bố thí. Còn ta đây sống với thiện tâm, không bị ô nhiễm bởi phiền não tham, sân, si, tâm không keo kiệt trong của cải của mình. Khi muốn bố thí, tâm hoan hỉ san sẻ một phần của cải của mình, tự do làm phước bố thí với đôi bàn tay cung kính dâng đến người thọ thí khác, tâm hoan hỉ trong phước bố thí).

Hành giả tiến hành đề mục niệm phước bố thí của mình như vậy, thiện tâm tăng trưởng, có tác ý thiện tâm sau khi đã bố thí (aparacetanā), và sau khi đã bố thí (aparāparacetanā) đồng phát sinh với thiện tâm ấy, nên phước bố thí càng tăng trưởng. Đề mục niệm phước bố thí này cũng giống như những đề mục niệm (anussati) khác như: Niệm Ân đức Phật, niệm Ân đức Pháp, niệm Ân đức Tăng, niệm giới trong sạch của mình,… là những đề mục thiền định vô cùng sâu sắc vi tế, rộng lớn vô biên; vì vậy, định tâm không thể an trú một điểm nào nhất định. Cho nên, đề mục niệm phước bố thí của mình này, chỉ có khả năng chứng đạt đến cận định (upacārasamādhi), mà không đạt đến an định (apponāsamādhi), không thể chứng đắc được bậc thiền sắc giới nào.

Như vậy, cận định của đề mục niệm phước bố thí của mình này, vẫn còn thuộc đại thiện tâm trong cõi dục giới. Tâm cận định của đề mục niệm phước bố thí của mình này, có thể làm nền tảng và làm đối tượng của thiền tuệ. Nếu hành giả tiến hành thiền tuệ có đối tượng tâm cận định này, thì có thể dẫn đến sự chứng ngộ chân lý Tứ Thánh Đế, chứng đắc Thánh Đạo – Thánh Quả và Niết Bàn. Dục giới thiện nghiệp tiến hành niệm phước bố thí của mình này sẽ cho quả như sau:

– Kiếp hiện tại: Hành giả là người có đức tin trong sạch nơi Tam Bảo, tin nghiệp và quả của nghiệp, có trí tuệ sáng suốt, mọi phước thiện được tăng trưởng, thân tâm thường được an lạc.

– Kiếp vị lai: Hành giả sau khi chết, nếu thiện nghiệp này có cơ hội cho quả tái sinh làm người, thì sẽ là người giàu sang phú quý, có quyền cao chức trọng, được nhiều người quý mến, kính trọng, thân tâm thường được an lạc.

– Nếu thiện nghiệp này có cơ hội cho quả tái sinh làm chư thiên trong cõi trời dục giới, thì sẽ là chư thiên có nhiều oai lực, có hào quang sáng ngời, hưởng sự an lạc cao quý cõi trời ấy đến hết tuổi thọ. Dục giới thiện nghiệp này có thể cho quả tốt lành suốt nhiều kiếp, hỗ trợ cho mọi thiện pháp được dễ dàng phát triển. Trong bộ Thanh Tịnh Đạo, đoạn kết đề mục niệm phước bố thí của mình này, động viên khuyến khích bằng bài kệ rằng:

“Tasmā have appamādaṃ, Kayirātha sumedhaso. Evaṃ mahānubhāvāya, Cāgānussatiyā sadā”(1).

(Vì có nhiều quả báu,

Nên người có trí tuệ,

Không dễ duôi quên mình,

Thường tiến hành đề mục,

Niệm phước bố thí này,

Chắc chắn được đầy đủ,

Oai lực lớn như vậy).

Ghi chú:

 1 Visuddhimagga, Cāgānussatikathā.

Trích: Tìm hiểu PHƯỚC BỐ THÍ (Trang 440 – 444) (Tỳ Khưu Hộ Pháp)