Tam Tuệ Luân Trong Tứ Thánh Đế

1- Tam tuệ luân trong khổ Thánh đế

1.1- Trí tuệ học biết khổ Thánh đế (Saccañāṇa)

– Này chư tỳ khưu! Tuệ nhãn (cakkhu) biết rõ khổ Thánh đế đã phát sinh, trí tuệ (ñāṇa) biết rõ thật tánh khổ Thánh đế đã phát sinh, trí tuệ sáng suốt (paññā) biết rõ tái sinh là khổ sinh, già là khổ,… tóm lại ngũ uẩn chấp thủ là khổ đã phát sinh, tuệ minh (vijjā) biết rõ thấu suốt hoàn toàn khổ Thánh đế đã phát sinh, ánh sáng trí tuệ (āloko) diệt màn vô minh che phủ khổ Thánh đế đã phát sinh đến với Như Lai trong mọi pháp khổ Thánh đế, mà trước đây, khi chưa trở thành Đức Phật, Như Lai chưa từng nghe, chưa từng biết rằng:

“Thật tánh của ngũ uẩn chấp thủ là khổ Thánh đế là pháp mà trí tuệ học có phận sự học hỏi, hiểu biết rõ ngũ uẩn chấp thủ là khổ Thánh đế.”

1.2- Trí tuệ hành phận sự biết khổ Thánh đế (Kiccañāṇa)

– Này chư tỳ khưu! Tuệ nhãn (cakkhu) thấy rõ, biết rõ khổ Thánh đế đã phát sinh, trí tuệ thiền tuệ (ñāṇa) thấy rõ, biết rõ thật tánh khổ Thánh đế đã phát sinh, trí tuệ thiền tuệ sáng suốt (paññā) thấy rõ, biết rõ tái sinh là khổ sinh, già là khổ,… tóm lại ngũ uẩn chấp thủ là khổ đã phát sinh, tuệ minh (vijjā) thấy rõ, biết rõ thấu suốt hoàn toàn khổ Thánh đế đã phát sinh, ánh sáng trí tuệ thiền tuệ (āloko) diệt màn vô minh che phủ khổ Thánh đế đã phát sinh đến với Như Lai trong mọi pháp khổ Thánh đế, mà trước đây, khi chưa trở thành Đức Phật, Như Lai chưa từng nghe, chưa từng biết rằng:

“Thật tánh của ngũ uẩn chấp thủ là khổ Thánh đế là pháp mà trí tuệ hành có phận sự nên biết rõ ngũ uẩn chấp thủ bằng trí tuệ thiền tuệ tam giới.”

1.3- Trí tuệ thành hoàn thành xong phận sự biết khổ Thánh đế (Katañāṇa)

– Này chư tỳ khưu! Tuệ nhãn (cakkhu) thấy rõ, biết rõ khổ Thánh đế đã phát sinh, trí tuệ thiền tuệ (ñāṇa) thấy rõ, biết rõ thật tánh khổ Thánh đế đã phát sinh, trí tuệ thiền tuệ sáng suốt (paññā) thấy rõ, biết rõ tái sinh là khổ sinh, già là khổ,… tóm lại ngũ uẩn chấp thủ là khổ đã phát sinh, tuệ minh (vijjā) thấy rõ, biết rõ thấu suốt hoàn toàn khổ Thánh đế đã phát sinh, ánh sáng trí tuệ thiền tuệ (āloko) diệt màn vô minh che phủ khổ Thánh đế đã phát sinh đến với Như Lai trong mọi pháp khổ Thánh đế, mà trước đây, khi chưa trở thành Đức Phật, Như Lai chưa từng nghe, chưa từng biết rằng:

“Thật tánh của ngũ uẩn chấp thủ là khổ Thánh đế là pháp mà trí tuệ hành có phận sự nên biết rõ, thì trí tuệ thành đã biết rõ ngũ uẩn chấp thủ bằng 4 Thánh đạo tuệ rồi.”

2- Tam tuệ luân trong nhân sinh khổ Thánh đế

2.1- Trí tuệ học biết nhân sinh khổ Thánh đế (Saccañāṇa)

– Này chư tỳ khưu! Tuệ nhãn (cakkhu) biết rõ nhân sinh khổ Thánh đế đã phát sinh, trí tuệ (ñāṇa) biết rõ thật tánh nhân sinh khổ Thánh đế đã phát sinh, trí tuệ sáng suốt (paññā) thấy rõ 108 loại tham ái đó là 3 loại taṇhā là kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā nhân với 6 loại đối tượng là sắc ái, thanh ái, hương ái, vị ái, xúc ái, pháp ái thành 18 loại tham ái, rồi nhân với 2 bên là bên trong của mình và bên ngoài mình của người khác thành 36 loại, rồi nhân với 3 thời là thời quá khứ, thời hiện tại, thời vị lai gồm có 108 loại tham ái là nhân sinh khổ Thánh đế ấy đã phát sinh, tuệ minh (vijjā) biết rõ thấu suốt hoàn toàn nhân sinh khổ Thánh đế đã phát sinh, ánh sáng trí tuệ (āloko) diệt màn vô minh che phủ nhân sinh khổ Thánh  đế đã phát sinh đến với Như Lai trong mọi pháp nhân sinh khổ Thánh đế, mà trước đây, khi chưa trở thành Đức Phật, Như Lai chưa từng nghe, chưa từng biết rằng:

“Thật tánh của tham ái là nhân sinh khổ Thánh đế là pháp mà trí tuệ học có phận sự học hỏi, hiểu biết rõ tham ái là nhân sinh khổ Thánh đế.”

2.2- Trí tuệ hành phận sự diệt nhân sinh khổ  Thánh đế (Kiccañāṇa)

– Này chư tỳ khưu! Tuệ nhãn (cakkhu) thấy rõ, biết rõ nhân sinh khổ Thánh đế đã phát sinh, trí tuệ thiền tuệ (ñāṇa) thấy rõ, biết rõ thật tánh nhân sinh khổ Thánh đế đã phát sinh, trí tuệ thiền tuệ sáng suốt (paññā) thấy rõ, biết rõ 108 loại tham ái đó là 3 loại taṇhā là kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā … gồm có 108 loại tham ái là nhân sinh khổ Thánh đế ấy đã phát sinh, tuệ minh (vijjā) thấy rõ, biết rõ thấu suốt hoàn toàn nhân sinh khổ Thánh đế đã phát sinh, ánh sáng trí tuệ thiền tuệ (āloko) diệt màn vô minh che phủ nhân sinh khổ Thánh đế đã phát sinh đến với Như Lai trong mọi pháp nhân sinh khổ Thánh đế, mà trước đây, khi chưa trở thành Đức Phật, Như Lai chưa từng nghe, chưa từng biết rằng:

“Thật tánh của tham ái là nhân sinh khổ Thánh đế là pháp mà trí tuệ hành có phận sự nên diệt tham ái bằng trí tuệ thiền tuệ tam giới.”

2.3- Trí tuệ thành hoàn thành xong phận sự diệt tận nhân sinh khổ Thánh đế (Katañāṇa)

– Này chư tỳ khưu! Tuệ nhãn (cakkhu) thấy rõ, biết rõ nhân sinh khổ Thánh đế đã phát sinh, trí tuệ thiền tuệ (ñāṇa) thấy rõ, biết rõ thật tánh nhân sinh khổ Thánh đế đã phát sinh, trí tuệ thiền tuệ sáng suốt (paññā) thấy rõ, biết rõ 108 loại tham ái đó là 3 loại taṇhā là kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā … gồm có 108 loại tham ái là nhân sinh khổ Thánh đế ấy đã phát sinh, tuệ  minh (vijjā) thấy rõ, biết rõ thấu suốt hoàn toàn nhân sinh khổ Thánh đế đã phát sinh, ánh sáng trí tuệ thiền tuệ (āloko) diệt màn vô minh che phủ nhân sinh khổ Thánh đế đã phát sinh đến với Như Lai trong mọi pháp nhân sinh khổ Thánh đế, mà trước đây, khi chưa trở thành Đức Phật, Như Lai chưa từng nghe, chưa từng biết rằng:

“Thật tánh của tham ái là nhân sinh khổ Thánh đế là pháp mà trí tuệ hành có phận sự nên diệt, thì trí tuệ thành đã diệt tận được tham ái bằng 4 Thánh đạo tuệ rồi.”

3- Tam tuệ luân trong diệt khổ Thánh đế

3.1-Trí tuệ học biết diệt khổ Thánh đế (Saccañāṇa)

– Này chư tỳ khưu! Tuệ nhãn (cakkhu) biết rõ diệt khổ Thánh đế đã phát sinh, trí tuệ (ñāṇa) biết rõ thật tánh diệt khổ Thánh đế đã phát sinh, trí tuệ sáng suốt (paññā) biết rõ 2 loại Niết-bàn là sa-upādisesanibbāna, anupādisesanibbāna, biết rõ 3 loại Niết-bàn là animitanibbāna, appaṇihitanibbāna, suññatanibbāna đã phát sinh, tuệ minh (vijjā) biết rõ thấu suốt hoàn toàn diệt khổ Thánh đế đã phát sinh, ánh sáng trí tuệ (āloko) diệt màn vô minh che phủ diệt khổ Thánh đế đã phát sinh đến với Như Lai trong mọi pháp diệt khổ Thánh đế, mà trước đây, khi chưa trở thành Đức Phật, Như Lai chưa từng nghe, chưa từng biết rằng:

“Thật tánh của Niết bàn là diệt khổ Thánh đế là pháp mà trí tuệ học có phận sự học hỏi, hiểu biết rõ Niết bàn là diệt khổ Thánh đế.”

3.2- Trí tuệ hành phận sự chứng ngộ diệt khổ Thánh đế (Kiccañāṇa)

– Này chư tỳ khưu! Tuệ-nhãn (cakkhu) thấy rõ, biết rõ diệt khổ Thánh đế đã phát sinh, trí tuệ thiền tuệ (ñāṇa) thấy rõ, biết rõ thật tánh diệt khổ Thánh đế đã phát sinh, trí tuệ thiền tuệ sáng suốt (paññā) biết rõ 2 loại Niết bàn là saupādisesanibbāna, anupādisesanibbāna, biết rõ 3 loại Niết bàn là animitanibbāna, appaṇihitanibbāna, suññatanibbāna đã phát sinh, tuệ minh (vijjā) thấy rõ, biết rõ thấu suốt hoàn toàn diệt khổ Thánh đế đã phát sinh, ánh sáng trí tuệ thiền tuệ (āloko) diệt màn vô minh che phủ diệt khổ Thánh đế đã phát sinh đến với Như Lai trong mọi pháp diệt khổ Thánh đế, mà trước đây, khi chưa trở thành Đức Phật, Như Lai chưa từng nghe, chưa từng biết rằng:

“Thật tánh của Niết bàn là diệt khổ Thánh đế là pháp mà trí tuệ hành có phận sự nên chứng ngộ Niết bàn bằng trí tuệ thiền tuệ tam giới.”

3.3- Trí tuệ thành hoàn thành xong phận sự chứng ngộ Niết bàn diệt khổ Thánh đế (Katañāṇa)

– Này chư tỳ khưu! Tuệ nhãn (cakkhu) thấy rõ, biết rõ diệt khổ Thánh đế đã phát sinh, trí tuệ thiền tuệ (ñāṇa) thấy rõ, biết rõ thật tánh diệt khổ Thánh đế đã phát sinh, trí tuệ thiền tuệ sáng suốt (paññā) biết rõ 2 loại Niết bàn là saupādisesanibbāna, anupādisesanibbāna, biết rõ 3 loại Niết bàn là animitanibbāna, appaṇihitanibbāna, suññatanibbāna đã phát sinh, tuệ minh (vijjā) thấy rõ, biết rõ thấu suốt hoàn toàn diệt khổ Thánh đế đã phát sinh, ánh sáng trí tuệ thiền tuệ (āloko) diệt màn vô minh che phủ diệt khổ Thánh đế đã phát sinh đến với Như Lai trong mọi pháp diệt khổ Thánh đế, mà trước đây, khi chưa trở thành Đức Phật, Như Lai chưa từng nghe, chưa từng biết rằng:

“Thật tánh của Niết bàn là diệt khổ Thánh đế là pháp mà trí tuệ hành có phận sự nên chứng ngộ, thì trí tuệ thành đã chứng ngộ Niết bàn bằng 4 Thánh đạo tuệ rồi.”

4- Tam tuệ luân trong pháp hành dẫn đến diệt khổ Thánh đế

4.1- Trí tuệ học biết pháp hành dẫn đến diệt khổ Thánh đế (Saccañāṇa)

– Này chư tỳ khưu! Tuệ nhãn (cakkhu) biết rõ pháp hành dẫn đến diệt khổ Thánh đế đã phát sinh, trí tuệ (ñāṇa) biết rõ thật tánh pháp hành dẫn đến diệt khổ Thánh đế đã phát sinh, trí tuệ sáng suốt (paññā) biết rõ pháp hành bát chánh đạo có 8 chánh là chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định đã phát sinh, tuệ minh (vijjā) biết rõ thấu suốt hoàn toàn pháp hành dẫn đến diệt khổ Thánh đế đã phát sinh, ánh sáng trí tuệ (āloko) diệt màn vô minh che phủ pháp hành dẫn đến diệt khổ Thánh đế đã phát sinh đến với Như Lai trong mọi pháp hành dẫn đến diệt khổ Thánh đế, mà trước đây, khi chưa trở thành Đức Phật, Như Lai chưa từng nghe, chưa từng biết rằng:

“Thật tánh của pháp hành bát chánh đạo có 8 chánh là chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định, là pháp mà trí tuệ học có phận sự học hỏi, hiểu biết rõ pháp hành bát chánh đạo có 8 chánh là chánh kiến, … là pháp hành dẫn đến diệt khổ Thánh đế.”

4.2- Trí tuệ hành phận sự tiến hành pháp hành dẫn đến diệt khổ Thánh đế (Kiccañāṇa)

– Này chư tỳ khưu! Tuệ nhãn (cakkhu) thấy rõ, biết rõ pháp hành dẫn đến diệt khổ Thánh đế đã phát sinh, trí tuệ thiền tuệ (ñāṇa) thấy rõ, biết rõ thật tánh pháp hành dẫn đến diệt khổ Thánh đế đã phát sinh, trí tuệ thiền tuệ sáng suốt (paññā) thấy rõ, biết rõ pháp hành bát chánh đạo hợp với 8 chánh là chánh kiến, … đã phát sinh, tuệ minh (vijjā) thấy rõ, biết rõ thấu suốt hoàn toàn pháp hành dẫn đến diệt khổ Thánh đế đã phát sinh, ánh sáng trí tuệ thiền tuệ (āloko) diệt màn vô minh che phủ pháp hành dẫn đến diệt khổ Thánh đế đã phát sinh đến với Như Lai trong mọi pháp hành dẫn đến diệt khổ Thánh đế, mà trước đây, khi chưa trở thành Đức Phật, Như Lai chưa từng nghe, chưa từng biết rằng:

“Thật tánh của pháp hành bát chánh đạo hợp với 8 chánh là chánh kiến, … là pháp mà trí tuệ hành có phận sự nên tiến hành pháp hành bát chánh đạo bằng trí tuệ thiền tuệ tam giới.”

4.3- Trí tuệ thành hoàn thành xong phận sự tiến hành pháp hành dẫn đến diệt khổ  Thánh đế (Katañāṇa)

– Này chư tỳ khưu! Tuệ nhãn (cakkhu) thấy rõ, biết rõ pháp hành dẫn đến diệt khổ Thánh đế đã phát sinh, trí tuệ thiền tuệ (ñāṇa) thấy rõ, biết rõ thật tánh pháp hành dẫn đến diệt khổ Thánh đế đã phát sinh, trí tuệ thiền tuệ sáng suốt (paññā) biết rõ pháp hành bát chánh đạo hợp đủ 8 chánh là chánh kiến, … đã phát sinh, tuệ minh (vijjā) thấy rõ, biết rõ thấu suốt hoàn toàn pháp hành dẫn đến diệt khổ Thánh đế đã phát sinh, ánh sáng trí tuệ thiền tuệ (āloko) diệt màn vô minh che phủ pháp hành dẫn đến diệt khổ Thánh đế đã phát sinh đến với Như Lai trong mọi pháp hành dẫn đến diệt khổ Thánh đế, mà trước đây, khi chưa trở thành Đức Phật, Như Lai chưa từng nghe, chưa từng biết rằng:

“Thật tánh của pháp hành bát chánh đạo hợp đủ 8 chánh là chánh kiến, … là pháp hành dẫn đến diệt khổ Thánh đế là pháp mà trí tuệ hành có phận sự nên tiến hành, thì trí tuệ thành đã tiến hành pháp hành bát chánh đạo hợp đủ 8 chánh bằng 4 Thánh đạo tuệ rồi.”

Trích: Kinh chuyển pháp luân (trang 17-26) TK Hộ Pháp